İstinaf Başvurusu: HMK 341 Kapsamı, İki Haftalık Süre, Kesinlik Sınırı ve Dilekçe Örneği

Bu içerik 19.05.2026 itibarıyla hazırlanmıştır. İstinaf dosyalarında en pahalı hata, tefhim ile tebliği birbirine karıştırmak veya “gerekçeyi sonra yazarız” rahatlığıyla iki haftalık pencereyi zayıflatmaktır. BAM incelemesi, ancak süre, kapsam, kesinlik sınırı ve dilekçe disiplini doğru kurulmuş bir başvuruyu taşımaktadır.

Cuma akşamı tebliğ edilen bir ticari dava ilamında ilk refleks çoğu zaman aynıdır: kararı beğenmiyorsak istinafa gideriz. Oysa HMK 341 çevresindeki asıl kayıp, esastan önce usulde yaşanmaktadır. Kararın gerçekten istinafa elverişli olup olmadığı, kesinlik sınırı, süre başlangıcı ve dilekçe gerekçesi daha ilk gün netleştirilmelidir.

Hangi kararlara karşı istinaf yolu açıktır?

İstinaf, her ara karar için başvurulan genel bir memnuniyetsizlik yolu değildir. HMK m. 341, kural olarak ilk derece mahkemelerinin nihai kararlarını ve ayrıca açıkça sayılan bazı geçici hukuki koruma kararlarını istinafa elverişli kabul etmektedir. Usulden ret, kabul, kısmen kabul-kısmen ret, görevsizlik ya da yetkisizlik gibi hükümle dosyadan el çeken kararlar çoğu kez nihai karardır. Duruşma günü verilmesi, bilirkişi atanması ve delil toplanması gibi ara kararlar ise tek başına istinaf konusu yapılamaz.

Geçici hukuki koruma cephesinde de her karar değil, kanunda sayılan ret veya itiraz üzerine verilen kararlar istinaf edilebilir. Bu ayrımın atlanması, özellikle acil dosyalarda yanlış kanun yolu tercihi doğurur. Kanun yolu türünün baştan doğru teşhis edilmesi bu yüzden kritiktir.

İki haftalık süre ne zaman başlar?

HMK m. 345 bakımından genel süre iki haftadır. Bu sürenin en çok karıştırılan yönü, tefhim ile tebliğ ayrımıdır. Kural olarak süre, ilamın usulüne uygun biçimde tarafların her birine tebliğiyle işlemeye başlar. Duruşmada kısa kararın açıklanmış olması, medeni yargıda çoğu dosyada tek başına sürenin başladığı anlamına gelmez. Uygulamada özellikle elektronik tebligat, öğrenme tarihi ve usulsüz tebliğ itirazı içeren uyuşmazlıklarda bu ayrım belirleyici olmaktadır.

Özel kanunlar farklı süre öngörebilir; bu yüzden “HMK’da iki hafta var, her dosyada aynıdır” yaklaşımı güvenli değildir. Özel usule tabi alanlar ayrıca kontrol edilmelidir. Genel medeni yargı uyuşmazlıklarında ise ilk bakılacak norm HMK m. 345’tir.

Süre hesabında hafta sonu, resmî tatil ve elektronik tebligatın ulaşma tarihi gibi ayrıntılar ayrıca önem taşır. Bu nedenle tebliğ tarihi, UYAP kaydı ve tebligat belgesi dosyada saklanmalıdır. Elektronik tebligatta usulsüzlük ya da öğrenme tarihi tartışması varsa, buna ilişkin ayrı delil planı kurulmalıdır. Bu konuda yayımladığımız elektronik tebligat analizimiz bu hataları daha ayrıntılı göstermektedir.

Kesinlik sınırı nasıl hesaplanır?

HMK m. 341/2-4 sadece “küçük davalar istinafa kapalıdır” dememekte; sınırın nasıl uygulanacağını da düzenlemektedir. Malvarlığı davalarında miktar veya değeri parasal kesinlik sınırını geçmeyen kararlar kesindir. Alacağın bir kısmı dava edilmişse eşik dava edilen kısma değil alacağın tamamına göre değerlendirilir. Alacağın tamamı dava edilmişse, kararda kabul edilmeyen bölüm sınırın altında kalan taraf istinafa gidemez.

Buradaki en güncel ve kritik değişiklik, HMK Ek Madde 1’in 4 Haziran 2025 tarihli değişikliğidir. Artık HMK m. 341 bakımından parasal sınır uygulanırken davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınmaktadır. Eskiden hüküm tarihine göre yapılan tartışma, 2025 değişikliği sonrasında farklı bir zemine taşınmıştır. Bu yüzden dava 2025’te açılmış, karar 2026’da verilmişse; 2026 tablosuna bakıp otomatik sonuç üretmek yanlış olabilir.

Parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranına göre artmaktadır. 27 Kasım 2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile 2025 yılı yeniden değerleme oranı %25,49 olarak ilan edilmiştir. HMK Ek Madde 1 uyarınca bu oran kanun yolu sınırlarına yansımakta; 2026 yılı uygulama tablolarında medeni yargı bakımından istinaf kesinlik eşiği 50.000 TL olarak gösterilmektedir. Ancak asıl kontrol her zaman davanın açıldığı tarihteki sınır üzerinden yapılmalıdır.

Kesinlik sınırı bakımından bir başka tuzak, kararın tamamının değil aleyhe kalan kısmın dikkate alınmasıdır. Bu yüzden kesinlik analizi toplam dava değeriyle değil, taraf bazında hükmün aleyhe kalan bölümüyle kurulmalıdır.

İstinaf dilekçesinde ne yazılmalıdır?

HMK m. 342, istinaf dilekçesinin omurgasını çizer: taraf bilgileri, kararın verildiği mahkeme ve esas-karar bilgisi, tebliğ tarihi, karar özeti, başvuru sebepleri ve gerekçesi, talep sonucu ve imza. Uygulamada en sık hata, “önce süreyi keselim, gerekçeyi sonra yazarız” anlayışıyla çok eksik bir metin verilmesidir. Kanun, başvuranın kimliği, imzası ve başvurulan kararı yeterince belli eden kayıtları taşıyan dilekçenin sırf başka unsurlar eksik diye hemen reddedilmeyeceğini söyler; fakat bu koruma sınırsız değildir.

Çünkü HMK m. 352 ön inceleme aşamasında başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi hâlinde dosyanın elenebileceğini öngörmektedir. Bu yüzden dilekçede en azından hangi hukuki ve fiilî yanılgıların ileri sürüldüğü, delil değerlendirmesinin neden hatalı bulunduğu ve talep sonucunun ne olduğu açıkça yazılmalıdır.

Merci, harç, gider ve tebliğ düzeni

İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemeye verilebileceği gibi başka bir yer mahkemesine de sunulabilir. Hangi mahkemeye verilmişse, o mahkemece başvuru defterine kaydedilir ve ücretsiz alındı belgesi verilir. Bu düzenleme özellikle son gün başka şehirde bulunan taraflar için önemlidir.

Harç ve giderler bakımından HMK m. 344 sert bir kapı kurmaktadır. İstinaf başvurusu yapılırken gerekli harçlar ve tebliğ giderleri yatırılmalıdır. Hiç yatırılmadığı veya eksik yatırıldığı sonradan anlaşılırsa, mahkeme bir haftalık kesin süre verir ve tamamlanmaması hâlinde başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verir. Bu nedenle son gün verilecek dilekçelerde yalnız metne değil, harç ve gider kalemlerine de aynı dikkat gösterilmelidir.

Tebliğ düzeninde de önemli bir teknik nokta vardır: HMK m. 347’ye göre istinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ olunur. Aynı taraftaki diğer davalılara ayrıca tebliğ zorunluluğu çıkarılması her dosyada doğru değildir.

BAM ön incelemesinde dosya neden kapıdan döner?

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi, esasa girmeden önce dosya üzerinde ön inceleme yapar. HMK m. 352’ye göre kararın kesin olması, başvurunun süresinde yapılmaması, başvuru şartlarının yerine getirilmemesi ya da başvuru sebeplerinin/gerekçesinin hiç gösterilmemesi gibi durumlarda dosya burada elenebilir.

Ön inceleme eşiğini geçen dosyalarda BAM ya kararı hukuka uygun bularak esastan ret verir ya da HMK m. 353 çerçevesinde kaldırma, geri gönderme veya bazı dosyalarda esastan yeni karar kurma yoluna gider. 7251 sayılı Kanun sonrası önemli delillerin toplanmaması veya değerlendirilmemesi hâlinde geri gönderme alanı yeniden tartışılmaktadır.

Uygulamada BAM ön incelemesinde en sık görülen üç sorun; sürenin yanlış hesaplanması, kesinlik sınırının yanlış okunması ve sebep gösterilmeyen dilekçelerdir. Eksik gider veya yanlış UYAP kaydı da buna eklendiğinde, taraf esasa hiç geçemeden kanun yolu kaybıyla karşılaşabilmektedir.

Somut örnek ve zaman çizelgesi

Somut örnekte görüldüğü gibi istinaf, sadece “itiraz ediyorum” demekten ibaret değildir. Süre, parasal sınır, merci, dilekçe sebebi ve gider kalemleri aynı anda doğru kurulmalıdır.

AYM kararları hangi riskleri görünür kılıyor?

Bu üç karar birlikte okunduğunda ortak çizgi açıktır: parasal sınır ve tebligat kuralları amaçlarını aşacak biçimde yorumlanamaz; mahkemenin iç işleyişinden doğan hata da kanun yoluna başvuran tarafa yüklenemez.

Dilekçe iskeleti

... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİ'NE
Gönderilmek Üzere
... MAHKEMESİ'NE

İSTİNAF EDEN       :
VEKİLİ             :
KARŞI TARAF        :
KONU               : ... tarih, ... E. ... K. sayılı kararın istinaf yoluyla incelenmesi talebidir.

TEBLİĞ TARİHİ      : ...

AÇIKLAMALAR
1. İlk derece mahkemesi, ... talebimiz / savunmamız bakımından hukuka aykırı biçimde karar vermiştir.
2. Kararda özellikle şu yönlerden hata bulunmaktadır:
   a) ...
   b) ...
   c) ...
3. Mahkeme, uyuşmazlığın çözümünde etkili delilleri eksik toplamış / yanlış değerlendirmiştir.
4. Dava değeri ve reddedilen bölüm itibarıyla karar, HMK m. 341 anlamında istinafa elverişlidir.

HUKUKİ NEDENLER    : HMK m. 341, 342, 343, 345, 346 ve ilgili diğer mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM     : İlk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına / gerekli ise dosyanın yeniden görülmek üzere gönderilmesine / uygun görülecek şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
  

Metni doldururken “hukuka aykırıdır” cümlesi tek başına yeterli değildir. Hangi delilin neden önemli olduğu, hangi değerlendirmenin neden hatalı bulunduğu ve BAM’dan somut olarak ne istendiği net yazılmalıdır.

Sık sorulan sorular

İlgili makaleler ve son notlar

İstinaf başvurusu çoğu dosyada yalnız HMK 341 maddesini okumakla kurulmaz. Bu nedenle elektronik tebligat analizimizi, kesinlik sınırı ve görevli mahkeme yazımızı ve kanun yolu ayrımlarına ilişkin tahkim incelememizi birlikte okumak yararlı olur.

Uyuşmazlık çözümü ve dava takibi bakımından çalışma alanlarımızı görmek için Uyuşmazlık Çözümü, Tahkim ve Dava Takibi sayfamıza, avukat profili için Av. Barış Berkay Çiftçi sayfasına bakabilirsiniz. Son not basittir: istinaf dosyasında başarısızlık çoğu zaman esastan değil, takvim ve usul yönetiminden doğmaktadır.