İdare Hukuku ve İdari Yargı

İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan davadır. İYUK m.7 uyarınca genel dava açma süresi 60 gündür; özel kanunlarda farklı süreler öngörülebilir.

İdari işlem, eylem veya sözleşmeden doğan maddi ve manevi zararların tazmini için açılan davadır. İptal davası ile birlikte veya iptal kararından sonra açılması somut dosyanın zarar kurgusuna göre değerlendirilir.

Dava açma süresini durduran idari başvuru yoludur. İdarenin 60 gün içinde cevap vermemesi halinde istek reddedilmiş sayılır; kalan dava süresi bu cevapsızlık veya ret kararına göre hesaplanır.

Telafisi güç veya imkansız zarar koşulu ile açık hukuka aykırılık koşulunun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Disiplin cezası, ihraç, lisans iptali, sürücü belgesi geri alma ve idari para cezası dosyalarında kritik bir araçtır.

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarına karşı Bölge İdare Mahkemesinde istinaf, bazı kararlar bakımından Danıştay nezdinde temyiz yolu gündeme gelir. İYUK m.45 ve m.46 bakımından süre ve parasal sınır her dosyada ayrıca kontrol edilir.

Önlisans, lisans, idari para cezaları ve düzenleyici işlemler Enerji Hukuku departmanı ile ortak yürütülmektedir.

Olumsuz bağlantı görüşü, kapasite tahsisi, sistem kullanımı ve piyasa işletimi kaynaklı işlemler idari işlem niteliği ve dava süresi bakımından ayrı incelenmektedir.

Halka arz, manipülasyon iddiası, idari para cezaları, ortaklıktan çıkarma ve ayrılma hakkı süreçleri idari yargı ve sermaye piyasası mevzuatı birlikte değerlendirilerek yürütülür.

Banka kuruluş izni, faaliyet izni, yönetici işlemleri ve idari para cezaları düzenleyici kurum kararları bakımından özel dava takvimine tabidir.

Birleşme/devralma izinleri, hakim durum, soruşturma kararları ve idari para cezaları bakımından İYUK ve 4054 sayılı Kanun birlikte ele alınmaktadır.

Kişisel veri ihlali, idari para cezası, açık rıza ve veri işleme şartlarına ilişkin Kurul kararları kanunilik, ölçülülük ve savunma hakkı bakımından incelenmektedir.

Elektronik haberleşme, yetkilendirme, frekans tahsisi, içerik ve yayın denetimi süreçleri düzenleyici işlem ve birel işlem ayrımıyla değerlendirilir.

EPDK, SPK, BDDK, KVKK ve Rekabet Kurumu idari para cezaları kanunilik, kusur, ölçülülük, savunma hakkı ve teknik delil yönetimi üzerinden incelenir.

Vergi ve gümrük cezaları Vergi ve İdari Para Cezası Uyuşmazlıkları departmanı ile ortak yürütülmektedir.

Kayıt dışı istihdam, asgari ücret, iş sağlığı ve güvenliği, iş kazası bildirimi ve prim bildirgesi eksikliklerinde önce idari başvuru, sonra görevli mahkeme belirlenir.

Çevre temizlik, ilan ve reklam vergisi, ruhsat, yapı kayıt belgesi ve yerel yönetim işlemleri bakımından idari işlem unsurları ayrıca incelenir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamındaki yaptırımlarda 15 günlük sulh ceza hakimliği itiraz süresi ile idari yargıya tabi bağlı işlemler ayrıştırılır.

İdareye şikayet ve KİK’e itirazen şikayet süreleri çoğu dosyada 10 gündür. Proje sözleşmesi boyutu Kamu İhale ve Proje Sözleşmeleri departmanı ile birlikte ele alınır.

KİK kararlarına karşı Ankara İdare Mahkemeleri nezdinde iptal davası açılmakta; İYUK m.20/A nedeniyle ivedi yargılama ve Danıştay temyiz süresi baştan planlanmaktadır.

İhaleden yasaklama kararları çoğu zaman ivedi yargılama dışında normal sürelerle görülür; ancak ticari sicil, teminat ve devam eden ihaleler üzerindeki etkisi acil değerlendirme gerektirir.

4735 sayılı Kanun kapsamındaki sözleşme uygulaması, fesih, süre uzatımı, fiyat farkı ve teminat işlemlerinde idari/adli yargı ayrımı dosya bazında belirlenir.

Kamu yararı kararının sebep, amaç ve yetki unsurları bakımından denetimi idari yargıda yapılır.

Kamulaştırma işleminin iptali bakımından özel 30 günlük süreler ve tebligat kayıtları dikkatle hesaplanmalıdır.

Bedel tespit ve tescil davası adli yargıda görülür. İdari yargıdaki iptal davası ile bedel dosyası arasındaki ilişki bekletici mesele bakımından ayrıca değerlendirilir.

2942 sayılı Kanun m.27 kapsamında acele kamulaştırma işlemleri, kamu yararı, el koyma, kıymet takdiri ve tescil aşamalarıyla birlikte incelenir.

Kamu kurumları arası taşınmaz devri, fiili/hukuki el atma ve taşınmaz üzerindeki ayni haklar Gayrimenkul ve Kira Hukuku kesişiminde değerlendirilir.

İmar planlarında askı süresi, itiraz, plan kesinleşmesi ve 60 günlük dava süresi birlikte hesaplanır.

3194 sayılı Kanun m.18 uygulaması, DOP kesintisi, parselasyon planı ve 7534 sayılı Kanun ile düzenlenen imar hakkı aktarımı ayrı kontrol gerektirir.

Yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, yapı tatil tutanağı, yıkım kararı ve idari para cezası işlemleri tebligat ve ölçülülük ekseninde incelenir.

6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı, rezerv alan, tahliye, yıkım ve Cumhurbaşkanı kararlarına karşı İYUK m.20/A hükümleri gündeme gelebilir.

Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma cezalarında itiraz süresi, 60 günlük dava süresi, savunma hakkı ve zamanaşımı birlikte incelenir.

Naklen atama, rotasyon, görevden uzaklaştırma, açıktan atama ve yeniden atama işlemlerinde hizmet gerekleri ile kamu yararı ölçütü somut dosya üzerinden tartışılır.

Sicil notu, başarısızlık değerlendirmesi, ödül, takdir, görevden alma, özlük dosyası kayıtları ve emeklilik işlemleri idari işlem niteliği bakımından ele alınır.

7068 sayılı Kanun kapsamında uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa/uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve devlet memurluğundan çıkarma cezalarında gerekçe, savunma, tanık ve disiplin kurulu usulü denetlenir.

6413 sayılı Kanun kapsamındaki uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam, aylıktan kesme, hizmet yerini terk etmeme, oda hapsi ve Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezalarında yargı yolu, kesinleşme ve yürütmenin durdurulması birlikte değerlendirilir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki akademik atama, yükseltme, doçentlik, tez intihali iddiaları ve disiplin soruşturmaları idari yargı pratiğiyle birlikte incelenir.

HSK kararlarında yeniden inceleme, Genel Kurul itirazı ve yargı denetimi özel usul kuralları içinde yürütülür.

Belediye personeli, 4/B sözleşmeli personel, 4/D işçi statüsü ve KİT personeli bakımından farklı disiplin ve yargı yolu rejimleri uygulanır.

5393, 5216 ve 5302 sayılı Kanunlar kapsamında belediye meclisi ve encümen kararları yetki, şekil, sebep ve konu unsurları bakımından denetlenir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, hafriyat ruhsatı, sıhhi/gayrisıhhi müessese kararları ve mühürleme işlemleri dava süresiyle birlikte takip edilir.

ÇED kararları, Çevre Kanunu yaptırımları, mera tahsis amacı değişikliği, orman izinleri ve sit alanı kararları idari yargı bakımından ayrı riskler doğurur.

Sağlık hizmeti kaynaklı idari işlemler ve tıbbi idare sorumluluğu Sağlık Hukuku ve Tıbbi Malpraktis departmanı ile ortak ele alınır.

Olağan kanun yollarının tüketilmesinden sonra temel hak ve özgürlük ihlali iddiasıyla AYM ve AİHM Başvuru yapılmaktadır. AYM için 30 gün, AİHM için 4 aylık süre uygulanır.

İYUK m.27 koşulları somut delillerle kurulmalı; işlem uygulanırsa doğacak telafisi güç zarar ayrı başlık altında gösterilmelidir.

İdari yargıda klasik ihtiyati tedbir yerine yürütmenin durdurulması ana koruma mekanizmasıdır; bazı dosyalarda adli yargı veya ceza soruşturması kesişimi de oluşabilir.

E-tebligat, vekile tebliğ, ilan yoluyla tebliğ, Resmî Gazete yayımı ve adli tatil kuralları süre hesabını doğrudan etkiler.

İhale, ÇED nihai kararı, özelleştirme, kentsel dönüşüm kapsamındaki bazı kararlar ve düzenleyici kurum kararlarında istinaf yolu kapalı olup Danıştay temyiz süresi kısadır.

Merkezi ve ortak sınav uyuşmazlıklarında özel ivedi yargılama usulü uygulanır; mahkeme kararı tebliğinden itibaren 5 gün içinde temyiz gündeme gelir.

Vergi yargısı ve para cezası kesişimleri Vergi ve İdari Para Cezası Uyuşmazlıkları departmanı ile ortak yürütülür.

KPSS A grubu ve B grubu yerleştirme sonuçları, atama işlemleri ve naklen atama uyuşmazlıklarında tebliğden itibaren 60 günlük süre ve yürütmenin durdurulması ihtiyacı birlikte değerlendirilir.

Mülakat puanlamasının objektif kriterlere bağlanmaması, gerekçesiz değerlendirme, kayıt altına alınmama ve şeffaflık eksikliği Danıştay içtihatlarında iptal sebebi olarak tartışılmaktadır.

Hatalı, yanıltıcı veya birden fazla doğru cevabı olan sorular ile cevap anahtarı hataları Ankara İdare Mahkemelerinde dava konusu yapılabilmektedir.

Sınavın tamamının iptali istisnai niteliktedir; sınav güvenliğinin ihlali veya sistematik hata iddiası ciddi delil gerektirir.

Doçentlik, öğretim elemanı, kaymakamlık ve hakim-savcı sınavlarında yazılı-sözlü aşamalar, komisyon tutanakları ve atama işlemleri ayrı dava konusu yapılabilir.

OHAL Komisyonunun görev süresi 22 Ocak 2023 tarihinde sona ermiştir. Açılmış davalar bakımından geçici madde hükümleri uygulanır.

Komisyon ret kararlarına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde, HSK tarafından belirlenen Ankara idare mahkemeleri nezdinde dava açılmaktadır.

AYM kararları sonrasında yürütmenin durdurulması yasağına ilişkin sınırlamalar ayrıca değerlendirilmekte; açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar somut dosyada kurulmaktadır.

KHK ile ihraç edilip göreve iade edilen personelin manevi tazminat taleplerinde yetkili mahkeme, zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözmeye yetkili Ankara idare mahkemeleri olarak değerlendirilebilmektedir.

KTK m.48 kapsamında sürücü belgesinin geri alınması, ölçüm usulü, cihaz kalibrasyonu, kan tahlili ve idari para cezasının tahsili bakımından incelenir.

İki yıllık aday sürücülük döneminde belirli ihlallerin gerçekleşmesi halinde aday sürücü belgesi iptal edilir; iptal işlemine karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Doğrudan trafik para cezalarında 15 günlük sulh ceza hakimliği yolu ile sürücü belgesi yaptırımıyla bağlı işlemlerde idari yargı yolu ayrıştırılır.

Belirli suçlardan kesinleşmiş mahkumiyet kararları KTK m.41 ve TCK m.53/6 bakımından sürücü belgesinin geri alınması veya iptali sonucunu doğurabilir.

Sürücü belgesi yaptırımı söz konusuysa idari yargı; yalnızca para cezası varsa sulh ceza hakimliği görevli olabilir.

SGK idari para cezalarında tebliğden itibaren önce 15 gün içinde SGK’ya itiraz, ret sonrası 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası gündeme gelir.

Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmanın tespiti 5510 sayılı Kanun m.86/9 kapsamında iş mahkemesinde görülür. Bu alan İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku departmanı tarafından yürütülmektedir.

Aylık tahsis, durdurma, kesilme ve geri alma kararları idari işlem niteliği taşıyabilir; sağlık kurulu raporları ve ödeme emirleri birlikte incelenir.

Emeklilik talebi retleri, hizmet birleştirme, statü değişikliği ve fiili hizmet süresi zammı işlemleri idari yargı ve sosyal güvenlik mevzuatı ekseninde değerlendirilir.

İş kazası tespiti, meslek hastalığı belirleme, sürekli iş göremezlik oranı ve maluliyet aylığı kararları idari işlem yönünden; tazminat talepleri iş mahkemesi yönünden ayrıştırılır.