Ayıp Türleri ve Muayene Külfeti

Ticari satışta ayıp türünün doğru belirlenmesi, davanın yönünü çoğu zaman tek başına değiştirir. Teslim sırasında açıkça görülebilen ayıplar bakımından alıcının iki gün içinde bildirimde bulunması gerekir. Olağan bir inceleme ile anlaşılabilecek ayıplarda sekiz günlük inceleme ve bildirim rejimi devreye girer. Olağan muayeneyle saptanamayan gizli ayıplarda ise TBK m. 223/2 gereğince ayıp öğrenildiğinde hemen bildirim yapılmalıdır. Bu üçlü ayrım doğru kurulmadan süre savunması da ayıp savunması da eksik kalır.

Açık ayıp, mal teslim edildiğinde tacir alıcının normal dikkatle fark edebileceği eksikliktir. Ambalajın hasarlı olması, teslim edilen ürünün siparişten açıkça farklı çıkması, görünür kırık veya eksik parça bu gruba girebilir. Bu tür ayıpta alıcının uzun süre sessiz kalması, ticari güvenin satıcı lehine kurulmasına yol açar. Çünkü tacir alıcıdan beklenen, malı deposuna alıp kayda geçirdiğinde görülebilir eksiklikleri hemen ayırmasıdır.

Olağan muayene ile ortaya çıkabilecek ayıplar daha geniştir. Ürün ilk bakışta düzgün görünebilir; ancak basit kalite kontrol, sayım, ölçüm, numune analizi veya teknik deneme ile ayıp belirlenebilir. TTK m. 23/1-c bu ihtimalde alıcıya sekiz günlük bir çerçeve tanır. Öğretide bu sürenin hem inceleme hem bildirim işlevi taşıdığı görüşü güçlüdür; uygulamada güvenli yol, incelemeyi ve bildirimi aynı sekiz günlük takvim içinde tamamlamaktır.

Gizli ayıp ise basit ve olağan muayeneyle ortaya çıkarılamayan ayıptır. Makinenin belirli üretim hızında arıza vermesi, kumaşın yıkama sonrası çekmesi, kimyasal hammaddenin üretim sürecinde reaksiyon göstermesi veya elektronik ürünün uzun çalışmada ısınması bu alanda değerlendirilebilir. Gizli ayıpta alıcı, teslimden itibaren iki veya sekiz günlük sürenin çoktan geçtiğini ileri sürerek tamamen korumasız bırakılmaz; fakat ayıbı öğrendiği anda gecikmeden bildirim yapmak zorundadır.

Muayene külfeti gerçek anlamda bir borç değildir; yerine getirilmediğinde alıcıya karşı hak kaybı doğuran bir davranış yüküdür. Bu ayrım pratikte önemlidir. Satıcı, alıcıdan zarar tazmini istemek için “muayene yapmadın” diyemez; fakat alıcı ayıptan doğan seçimlik haklarını kullanmak istediğinde satıcı bu külfetin yerine getirilmediğini savunabilir. Bu savunmanın gücü, malın türüne ve alıcının ticaret dalındaki profesyonelliğine göre değişir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin E. 2012/14007, K. 2013/985 sayılı kararında gıda ürünü üzerinden yapılan değerlendirme, ticari satışta muayene ve ihbar külfetinin yalnız teorik bir süre hesabı olmadığını gösterir. Alıcı, ayıbı hangi muayene ile saptadığını ve satıcıya ne zaman bildirdiğini ispatlayamadığında ürünün gerçekten sorunlu olduğu iddiası dosyayı taşımaya yetmez. Karar, ayıp iddiasını delillendirme ile ihbarı ispatlama yükünün birbirinden ayrı olduğunu hatırlatır.

İhbarın Süresi, Şekli ve İspatı

Ayıp ihbarının süresi kadar ispatı da tartışmalıdır. TBK, ayıp bildirimi için özel bir şekil öngörmez. TTK m. 18/3 ise tacirler arasında temerrüt, fesih ve sözleşmeden dönmeye ilişkin ihtar ve ihbarların noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılmasını düzenler. Ayıp ihbarının bu hüküm kapsamına girip girmediği öğretide ve uygulamada farklı değerlendirilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun E. 2014/19-861, K. 2016/632 sayılı kararında ve sonraki bazı daire kararlarında, tacirler arası ayıp ihbarının ispatında TTK m. 18/3 yöntemlerinin güçlü bir ölçüt olarak ele alındığı görülür. Bu yaklaşım ayıp ihbarını geçerlilik bakımından katı şekle bağladığı için değil, uyuşmazlık çıktığında bildirim tarihinin ve içeriğinin güvenilir biçimde kanıtlanması gerektiği için önemlidir. Kayıtlı elektronik posta, noter ihtarı veya iadeli taahhütlü bildirim bu yüzden dosyada sıradan formalite değil ispat aracıdır.

Buna karşılık bazı karar ve görüşlerde, ayıp ihbarının hukuki niteliği itibarıyla bilgi açıklaması olduğu, bu nedenle geçerlilik bakımından şekle bağlanamayacağı belirtilir. Bu görüş alıcıyı tamamen serbest bırakmaz. Telefon görüşmesi, olağan e-posta veya sözlü bildirim yapılmışsa alıcı bunların yapıldığını, içeriğini ve süresini güvenilir delille ispatlamak zorundadır. Ticari satış dosyasında “satıcı zaten biliyordu” cümlesi, çoğu zaman tek başına yeterli görülmez.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin E. 2022/3191, K. 2022/4970 sayılı kararında, alıcının ihbar külfetini TTK m. 18/3 çerçevesinde ispatlayamaması nedeniyle satılanı kabul etmiş sayılması yönündeki değerlendirme, uygulamadaki eğilimin alıcı bakımından ne kadar sert sonuç doğurabileceğini gösterir. Kararın önemi, e-posta ve servis yazışmalarının her olayda yetersiz sayılması değil; ihbarın ayıp iddiasını, tarihi ve talebi açıkça taşıması gerektiğidir.

İhbar metni yalnız “ürün sorunlu” demekle kurulmaz. Hangi teslim partisine ilişkin olduğu, ayıbın ne zaman fark edildiği, ayıbın nasıl ortaya çıktığı, ürünün kullanılmasının durdurulup durdurulmadığı, alıcının hangi seçimlik hakkı saklı tuttuğu ve satıcının inceleme yapmasına imkan tanınıp tanınmadığı açıklanmalıdır. Özellikle teknik ürünlerde ayıp ihbarı, ileride bilirkişi incelemesine temel oluşturacak şekilde dosyalanmalıdır.

İhbarın ispatı bakımından güvenli yol, sözleşmede özel bir yöntem kararlaştırmak ve uygulamada bu yöntemi kullanmaktır. Taraflar kalite kontrol protokolü, kabul testi, reklamasyon formu, numune saklama yöntemi, teknik servis incelemesi ve bildirim adreslerini sözleşmeye yazabilir. Böyle bir düzenleme, TTK m. 23 rejimini bertaraf etmez; ancak ayıbın hangi süreçle anlaşılacağını ve bildirimin nasıl yapılacağını somutlaştırır. Sözleşme susuyorsa tacir alıcı, en güçlü yazılı ve tarihli ispat aracını seçmelidir.

Gizli Ayıp, Ağır Kusur ve Zamanaşımı

Gizli ayıp, tacir alıcı bakımından süre rejimini tamamen ortadan kaldırmaz; yalnız iki ve sekiz günlük teslim sonrası kuralların doğrudan uygulanmasını engeller. Alıcı ayıbı öğrendiğinde hemen bildirim yapmalıdır. “Hemen” ifadesi takvim günüyle mekanik biçimde ölçülmez; malın niteliği, teknik analiz ihtiyacı, ayıbın doğrulanması için gereken süre ve alıcının ticari organizasyonu dikkate alınır. Yine de ticari alıcının haftalarca beklemesi çoğu dosyada açıklanması güç bir gecikme doğurur.

Gizli ayıp ile ağır kusur arasındaki ayrım ayrıca kurulmalıdır. Gizli ayıp, alıcının olağan muayeneyle göremeyeceği ayıptır. Ağır kusur ise satıcının ayıbı bilmesi veya mesleği gereği bilmesi gereken durumda malı devretmesidir. Satıcı ağır kusurluysa, TBK m. 225 gereğince alıcının süresinde bildirim yapmadığı savunmasına dayanması sınırlanabilir. TBK m. 231/2 de ağır kusurlu satıcının zamanaşımı savunmasını daha dar yorumlatır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin E. 2020/3451, K. 2020/4771 sayılı kararı ile Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin E. 2013/9951, K. 2013/15181 sayılı kararında, ticari satışta ağır kusur ve TBK m. 231 ilişkisinin önemi vurgulanmıştır. Bu kararların uygulamadaki karşılığı şudur: satıcı, malın üretim veya tasarım hatasını biliyor ya da bilebilecek durumda ise alıcının her gecikmesini kolayca hak düşürücü sonuç gibi ileri süremez. Ancak alıcının da ağır kusuru somut olgularla göstermesi gerekir.

Zamanaşımı bakımından temel kural, satıcının daha uzun süre üstlenmediği hallerde ayıptan doğan davaların satılanın devrinden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğramasıdır. Gizli ayıp sonradan ortaya çıksa bile bu iki yıllık ana çerçeve önemini korur. Sözleşmesel güvence, teknik servis kabulü, onarım taahhüdü, satıcının ayıbı gizlemesi veya ağır kusuru gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir. Alıcı, ihbarı yapmış olsa dahi dava ve delil tespiti takvimini zamanaşımıyla birlikte planlamalıdır.

Gizli ayıp dosyalarında delil tespiti ayrı bir işlev görür. Ürün kullanılmaya devam ederse ayıbın kaynağı tartışmalı hale gelebilir; ürün saklanmazsa bilirkişi incelemesi yapılamayabilir; numune alınmazsa parti ayıbı ile münferit kullanım hatası ayrıştırılamaz. HMK m. 400 ve devamındaki delil tespiti, özellikle bozulabilir ürünlerde, üretim hattını durduran makine arızalarında ve ihracat malında zaman kaybetmeden düşünülmelidir.

Ticari Defterler, Fatura ve Delil Tespiti

Ticari satış uyuşmazlıklarında fatura, sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, kalite kontrol formu, reklamasyon yazısı, servis kaydı ve ticari defterler birlikte okunur. Faturaya itiraz edilmemesi, her olayda ayıp iddiasını sona erdirmez; ancak alıcının teslimi kabul ettiği, malı stoklarına aldığı ve bedel ilişkisini muhasebeleştirdiği yönünde güçlü emare oluşturabilir. Ayıp ihbarı bu yüzden muhasebe kayıtlarından bağımsız bir teknik not gibi bırakılmamalıdır.

Ticari defterlerin ispat değeri, dosyanın taraflar arasındaki borç ilişkisini anlamasında belirleyicidir. Alıcının kendi defterlerinde malı kayda alması, satıcıya borçlu görünmesi ve ayıp iddiasını kayıtlarında karşılık veya iade faturasıyla göstermemesi, satıcı savunmasını kuvvetlendirebilir. Satıcı bakımından da teslim kayıtlarının tutarsızlığı, parti numarası eksikliği veya sevk belgelerindeki belirsizlik ayıp tartışmasını alıcı lehine çevirebilir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin E. 2014/9627, K. 2014/14177 sayılı kararına atıf yapan bölge adliye mahkemesi kararında, fatura içeriği, ticari defter kayıtları ve ayıp ihbarının ispatı birlikte değerlendirilmiştir. Bu çizgi, ticari satış dosyasında ayıp iddiasının yalnız teknik bilirkişi raporuyla değil, ticari kayıt düzeniyle de sınandığını gösterir. Alıcı teknik ayıbı ispatlasa bile, usulüne uygun ve zamanında ihbarı gösteremediğinde seçimlik haklarını kullanmakta zorlanabilir.

Delil tespiti, ticari satışta bazen davadan daha etkili ilk adımdır. Ürün bozulabilir nitelikteyse, ihracat müşterisine gönderilmişse, montaj hattına takılmışsa veya teknik müdahaleye uğramışsa dava açılana kadar ayıbın ilk hali kaybolabilir. HMK m. 400 ve devamı, tarafın hukuki yararı varsa delilin önceden tespitine imkan verir. Tespit talebinde ürünün nerede bulunduğu, hangi ayıbın incelenmesi istendiği, numune alma yöntemi ve karşı tarafın incelemeye çağrılması açıkça gösterilmelidir.

Satıcı bakımından da delil tespiti önemlidir. Haksız ayıp iddiasıyla ödeme yapmayan alıcıya karşı satıcı, ürünün sözleşmeye uygun teslim edildiğini, alıcının malı kullandığını veya sonradan yanlış kullanım nedeniyle arıza oluştuğunu teknik veriyle gösterebilir. Üretim kayıtları, kalite testleri, sevkiyat belgeleri ve üretici güvencesi dışındaki kullanım bulguları zamanında derlenmezse satıcının savunması soyut kalır.

İç link bakımından bu tür dosyalar çoğu zaman sözleşmeler hukuku, şirketler ve ticaret hukuku, uyuşmazlık çözümü, ticari alacak takibi ve ön değerlendirme başlıklarıyla kesişir. Ayıp iddiası, çoğu kez tek başına bir borçlar hukuku meselesi gibi başlar; kısa sürede tahsilat, teminat, delil tespiti ve sözleşme revizyonu dosyasına dönüşür.

Varsayımsal Olay Üzerinden Uygulama

Karar Matrisi

Ticari satışta ayıp dosyası, aşağıdaki ayrımlar netleştirilmeden dava veya icra takibi aşamasına taşınmamalıdır:

Başlık	Hukuki ölçüt	Alıcı için risk	Satıcı için risk	Dosyada aranacak belge
Açık ayıp	Teslimde normal dikkatle fark edilebilir eksiklik	İki günlük bildirimin kaçırılması	Hasarlı teslimin belgeyle görünmesi	Teslim tutanağı, fotoğraf, sevk belgesi
Olağan muayene ayıbı	Sekiz gün içinde incelemeyle saptanabilir ayıp	İnceleme ve ihbarın aynı takvimde kurulamaması	Kalite kontrol kaydının eksikliği	Analiz raporu, numune kaydı, reklamasyon yazısı
Gizli ayıp	Kullanım veya özel test ile ortaya çıkan ayıp	Öğrenme sonrası gecikme	Ağır kusur veya gizleme iddiası	Teknik rapor, servis kaydı, delil tespiti
İhbarın şekli	İspatlanabilir, tarihli ve içerik bakımından açık bildirim	Sözlü veya belirsiz ihbarın kanıtlanamaması	Satıcının inceleme fırsatı verilmediği iddiası	Noter, KEP, iadeli taahhütlü yazı, kayıtlı e-posta
Seçimlik hak	TBK m. 227 kapsamında dönme, indirim, onarım veya değiştirme	Talebin ayıp türüyle uyumsuzluğu	Orantısız talep karşısında savunma eksikliği	İhtar metni, zarar hesabı, bilirkişi raporu

Tablo, ayıp iddiasının neden yalnız teknik raporla çözülemeyeceğini gösterir. Ticari satış dosyasında teknik tespit, süre hesabı, bildirim şekli ve ticari kayıt düzeni birlikte yürür. Bu halkalardan biri eksikse, alıcı gerçekten ayıplı mal almış olsa bile hakkını kullanmakta zorlanabilir; satıcı gerçekten ayıpsız teslim yapmış olsa bile kayıt eksikliği yüzünden savunmasını anlatmakta güçlük çekebilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İlk hata, ayıp türünü belirlemeden doğrudan seçimlik hak talep etmektir. Alıcı malı iade etmek, bedelde indirim istemek veya onarım talep etmek istiyorsa önce ayıbın hangi kategoriye girdiğini ve bu kategori için hangi bildirim takviminin işlediğini açıklamalıdır. Aksi halde talep maddi olarak haklı görünse bile usul disiplini zayıf kalır.

İkinci hata, satıcıya telefonla veya gündelik e-postayla yapılan bildirimin yeterli olacağına güvenmektir. Ticari ilişkide taraflar sürekli yazışıyor olabilir; fakat ayıp ihbarı, ileride dava dosyasını taşıyacak açıklıkta olmalıdır. Ürün partisi, teslim tarihi, ayıbın niteliği, ilk tespit tarihi ve talep sonucu yazıda görünmüyorsa bildirim tartışmalı hale gelir.

Üçüncü hata, ürün kullanılmaya devam ederken delil korunmamasıdır. Alıcı, ayıplı olduğunu düşündüğü ürünü tüketir, işler, satar veya teknik müdahaleye sokarsa ayıbın ilk halini kanıtlamakta zorlanabilir. Satıcı da ürünü inceleme imkanından mahrum bırakıldığını savunabilir. Bu nedenle numune ayrılması ve delil tespiti, ticari ayıp dosyasının erken adımıdır.

Dördüncü hata, ticari defter ve muhasebe kayıtlarını ayıp dosyasından ayrı düşünmektir. Alıcı defterlerinde borcu kabul etmiş, iade faturası düzenlememiş ve ayıp karşılığı ayırmamışsa, sonradan ileri sürülen ayıp savunması daha sıkı denetlenir. Satıcı bakımından da teslim edilen parti ile fatura ve kalite kayıtları arasında kopukluk bulunması savunmayı zayıflatır.

Beşinci hata, satıcının ağır kusurunu yalnız ayıbın varlığından çıkarmaktır. Her ayıp ağır kusur değildir. Satıcının ayıbı bildiği, mesleği gereği bilmesi gerektiği veya ayıbı gizlediği somutlaştırılmalıdır. Üretim kayıtları, önceki müşteri şikayetleri, servis geçmişi, teknik standarda açık aykırılık veya bilerek yanlış beyan gibi olgular yoksa ağır kusur iddiası zayıf kalır.

Altıncı hata, sözleşmede kalite ve ihbar mekanizmasını boş bırakmaktır. Ticari satış sözleşmesinde kabul testi, kalite standardı, reklamasyon süresi, numune saklama, bağımsız laboratuvar seçimi, KEP adresi ve inceleme masrafları düzenlenmemişse uyuşmazlık çıktığında her şey genel hükümlere kalır. Genel hükümler yeterlidir; fakat ticari dosyada belirsizlik çoğu zaman maliyete dönüşür.

Yedinci hata, ayıp iddiasını tahsilat savunması olarak son anda ileri sürmektir. Satıcı icra takibi başlattığında alıcı ilk kez ayıp iddiası kuruyorsa mahkeme veya icra hukuk süreci, bu iddianın neden daha önce bildirilmediğini sorar. Güçlü ticari savunma, ödeme vadesi geldiğinde değil ayıp öğrenildiğinde kurulur.

Sekizinci hata, uluslararası satış ve iç hukuk satışını aynı kabul etmektir. Incoterms, CISG, yabancı hukuk seçimi veya tahkim şartı varsa muayene ve ihbar rejimi değişebilir. Bu yazı Türkiye iç hukuku bakımından TTK ve TBK eksenindedir; uluslararası satışlarda sözleşmedeki hukuk seçimi ve uygulanacak konvansiyon ayrıca incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Ticari satışta ayıp ihbarı mutlaka noterle mi yapılmalıdır?

Geçerlilik bakımından her olayda noter zorunluluğu bulunduğu söylenemez; ancak tacirler arasında ihbarın tarihini ve içeriğini ispatlamak için noter, kayıtlı elektronik posta veya benzeri güvenli yazılı yollar tercih edilmelidir.

TTK m. 23 kapsamındaki iki ve sekiz günlük süreler nasıl ayrılır?

Teslim sırasında açıkça görülebilen ayıplarda iki gün, olağan inceleme ile anlaşılabilecek ayıplarda sekiz gün dikkate alınır. Gizli ayıplarda ise ayıp öğrenildiğinde hemen bildirim yapılmalıdır.

Gizli ayıp teslimden aylar sonra ortaya çıkarsa alıcı haklarını kullanabilir mi?

Mümkün olabilir; fakat alıcı ayıbı öğrendiği tarihi, gecikmeden bildirim yaptığını ve ayıbın olağan muayeneyle anlaşılamayacağını ispatlamalıdır. Zamanaşımı ayrıca değerlendirilir.

Satıcı ağır kusurluysa alıcının geç ihbarı yine de sorun olur mu?

Satıcının ağır kusuru süre savunmasını zayıflatabilir; ancak ağır kusur varsayımla değil, somut teknik ve ticari olgularla gösterilmelidir.

Ayıplı mal savunması icra takibine itirazda yeterli olur mu?

Tek başına çoğu zaman yeterli değildir. Ayıp türü, ihbar tarihi, deliller, ticari kayıtlar ve seçimlik hakkın nasıl kullanıldığı birlikte ortaya konmalıdır.

Sonuç

Tacirler arası ticari satışta ayıp ihbarı, ürünün gerçekten ayıplı olup olmadığı kadar, alıcının ayıbı hangi zamanda ve hangi araçla bildirdiğiyle ilgilidir. TTK m. 23, tacir alıcıdan hızlı davranmasını; TBK m. 223 ise ayıbın türüne göre dürüst ve gecikmesiz bildirim yapmasını bekler. Bu düzen, ticari hayatın güveni ile ayıplı ifaya karşı korunma ihtiyacını aynı dosyada dengeler.

Sağlam dosya, teslim anından itibaren kurulur. Malın niteliği, muayene yöntemi, ayıp tespit tarihi, ihbar kanalı, numune saklama, ticari defter kayıtları ve delil tespiti birbiriyle uyumlu değilse ayıp iddiası zayıflar. Aynı uyum satıcı için de gereklidir; üretim ve teslim kayıtlarını düzenli tutmayan satıcı, ayıpsız teslim savunmasını gerektiği gibi taşıyamaz.

Mahkeme Kararları

1. Yargıtay HGK, E. 2014/19-861, K. 2016/632, T. 25.05.2016; ayıp ihbarının ispatı ve tacirler arası bildirim şekli, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme bilimsel çalışma üzerinden yapılmıştır.
2. Yargıtay 15. HD, E. 2009/7414, K. 2010/5367, T. 03.05.2010; ayıp ihbarının varlığı ve ispatı, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
3. Yargıtay 19. HD, E. 2012/14007, K. 2013/985; ticari satışta muayene ve ihbar külfeti.
4. Yargıtay 11. HD, E. 2021/1790, K. 2022/6039; kumaş satışında gizli ayıp ve ihbar tartışması.
5. Yargıtay 11. HD, E. 2022/3191, K. 2022/4970; TTK m. 18/3 ile TTK m. 23/son ilişkisinin değerlendirilmesi.
6. Yargıtay 19. HD, E. 2014/20344, K. 2015/7484, T. 20.05.2015; ticari araç satışında gizli ayıp iddiası.
7. Yargıtay 19. HD, E. 2014/9627, K. 2014/14177, T. 25.09.2014; fatura içeriği ve ayıp ihbarının ispatı, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
8. Yargıtay 19. HD, E. 2015/8094, K. 2015/12630, T. 13.10.2015; ayıp ihbarının TTK m. 18/3 ve 23 kapsamında ispatı, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
9. Yargıtay 19. HD, E. 2015/11922, K. 2016/9422; sekiz günlük süre ve derhal ihbar ölçütü, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
10. Yargıtay 19. HD, E. 2014/12045, K. 2015/1541; süresinde ayıp ihbarı yapılmamasının sonucu, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
11. Yargıtay HGK, E. 2017/252, K. 2020/224, T. 26.02.2020; ayıp ihbarı ve seçimlik hakların kullanılması, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
12. Yargıtay 11. HD, E. 2020/3451, K. 2020/4771, T. 05.11.2020; TBK m. 231 ve ticari satışta ağır kusur, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.
13. Yargıtay 19. HD, E. 2013/9951, K. 2013/15181, T. 02.10.2013; ticari satışta ağır kusur ve zamanaşımı, karar metnine doğrudan erişilemediğinden değerlendirme ikincil kaynak üzerinden yapılmıştır.

Bilimsel Çalışmalar

1. Ömer Adil Atasoy, Hanife Özdil, “Ticari Satım Sözleşmelerinde Satıcının Ayıba Karşı Tekeffül Borcu Bağlamında Ayıp İhbarında Şekil ve İspat Sorunu”, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2017.
2. Mustafa Ünlütepe, “Taşınır Satış Sözleşmesinde Satıcının Ayıptan Sorumluluğu Bakımından Gözden Geçirme ve Bildirim Külfetinin Yerine Getirilmesinin Tabi Olduğu Süreler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2018.
3. Hüseyin Tamer, “Ticari Satımlar ve Hukuki Sonuçları”, Journal of Business and Trade, 2021.
4. Zeynep Baş, “Borçlar, Ticaret ve Tüketici Hukuku Bakımından Ayıplı Mal Kavramının İncelenmesi”, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 2021.
5. Semih Yünlü, “Borçlar Kanunu Hükümlerince Satıcının Ayıp Sorumluluğu Bakımından Alıcının Külfetleri”, 2019.
6. Ecem Dursun, “Ayıp Kavramı ve Ayıp Nedeniyle Seçimlik Haklar”, Eskişehir Barosu Dergisi, 2025.
7. Gözde Çağlayan Aygün, Merve Hilal Yıldırım Çırkan, “Stoksuz Satış Sözleşmelerinde Mal Tedarikçisinin Ayıptan Doğan Sorumluluğu”, Medeni Hukuk Dergisi, 2025.
8. Saibe Oktay Özdemir, “Yargıtay Kararları Işığında Ticari Satış Sözleşmesinde Ayıp”, bilimsel çalışma.
9. C. Salih Şahiniz, Tacirler Arası Ticari Satımlarda Satıcının Ayıplı İfadan Sorumluluğu, Seçkin, 2008.
10. Cevdet Yavuz, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Beta, 2014.
11. Fikret Eren, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Yetkin, 2017.
12. Mehmet Bahtiyar, Ticari İşletme Hukuku, Beta, 2014.
13. Sabih Arkan, Ticari İşletme Hukuku, Ankara, 2015.
14. Kadir Berk Kapancı, Satış Hukukunda Ayıptan Doğan Sorumluluk ve Sözleşmesel Güvence Taahhütleri, On İki Levha, 2012.
15. Burak Adıgüzel, Tacirler Arası Ticari Satış, Ankara, 2020.