Editör Notu
Kaynak makinelerinde açılan yeni dış ticaret dosyası, yeni gıda izin rejimi ve görevli yargı sınırını yeniden çizen kararlar bugün hazırlıksız yakalanmayı kaldırmayan başlıklar sundu. EPİAŞ’ın 20 Mayıs verileri de enerji tarafında fiyat ile talebin tek günde ne kadar sert dönebildiğini hatırlattı; ithalat, ruhsat, dava ve tedarik işlerinde takvim artık daha erken kurulmalı.
Resmî Gazete ve Mevzuat
21 Mayıs sayısı / dış ticaret
Portatif kaynak makinelerinde önlem dosyası yeniden açıldı
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (No: 2026/18), Çin menşeli ve 8515.39 gümrük tarife pozisyonu altında yer alan, net 13 kg ve altındaki kaynak makinelerine ilişkin mevcut dampinge karşı önlem için nihai gözden geçirme soruşturması açtı. Tebliğ, Magma Mekatronik’in başvurusunun birden fazla yerli üretici tarafından desteklendiğini ve yürürlükteki önlemin kaldırılması hâlinde dosyanın yeniden kapanmadığını açık biçimde yazıyor.
İthalatçı, distribütör ve üretici tarafında konu artık yalnız fiyat savunması değil. Ürünün gerçekten soruşturma tanımına girip girmediği, aksesuar ayrımı, net ağırlık, menşe ve satış zinciri kayıtları daha baştan toparlanmalı; sessizlik, sonradan telafisi güç bir kabul alanı yaratabilir.
20 Mayıs sayısı / gıda ve ürün regülasyonu
Yeni gıdalar piyasaya çıkmadan önce ayrı izin çizgisine girdi
Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği, insan sağlığı ve tüketici haklarının korunması amacıyla yeni gıdaların piyasaya arzına ilişkin usul ve esasları müstakil bir çerçeveye bağladı. Yönetmelik, başvuru sahibi ve bilimsel değerlendirme mekanizmasını açıkça tanımlıyor; GMO, katkı maddesi, aroma verici ve benzeri başka dikey düzenlemelerde kalan ürünleri ise kapsam dışında bırakıyor.
Fonksiyonel gıda, alternatif içerik, ithal bileşen ve benzeri ürünlerde lansman takvimi artık etiket ya da dağıtım sözleşmesi ile tek başına yürütülemez. Ürünün önce yeni gıda sayılıp sayılmadığı netleştirilmeli; aksi halde satış hazırlığı tamamlanmış olsa bile ürünün raf çıkışı hukuken askıda kalabilir.
Yargı Gündemi
Görevli yargı / taşıma cezası
Karayolu Taşıma Yönetmeliği cezasında kapı adli yargıya açıldı
Uyuşmazlık Mahkemesinin 09/03/2026 tarihli E.2026/112, K.2026/108 sayılı kararı, Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 30/4. maddesine aykırılık nedeniyle verilen 50 uyarma cezası ve buna bağlı 29.550 TL işlem hakkında açılan davada adli yargıyı görevli gördü. Karar, taşıma denetimlerinden çıkan her yaptırımın otomatik biçimde idari yargıya gitmediğini hatırlatıyor.
Ulaştırma, lojistik ve taşımacılık dosyalarında başvuru yolunu belirleyen ilk not artık daha dikkatli yazılmalı. Uyarma puanı, para yaptırımı ve ihlal tespit tutanağının hukuki niteliği ayrılmadan açılan dava, esasa girilmeden zaman kaybettirebilir.
Sağlık hukuku / görev ayrımı
Üniversite protokolü özel hastane şirketini idari yargıya taşımadı
Uyuşmazlık Mahkemesinin 09/03/2026 tarihli E.2026/120, K.2026/120 sayılı kararı, vakıf üniversitesi ile işbirliği protokolü bulunan özel hastanede yürütülen tıbbi uygulama nedeniyle açılan tazminat davasında, özel hastaneye bağlı ticari şirket yönünden adli yargının görevli olduğuna hükmetti. Kamu hizmeti görünümü tek başına taraf sıfatını değiştirmedi.
Sağlık uyuşmazlıklarında protokol, ruhsat ve kamu bağlantısı çoğu kez ilk bakışta yön şaşırtıyor. Dava açılmadan önce talebin hangi tüzel kişiye dayandığı, haksız fiil ile sözleşme ekseninin nasıl kurulacağı ve zamanaşımı itirazının nerede karşılanacağı ayrı ayrı netleştirilmeli.
Sendika hakkı / kamu görevlisi
AYM nöbet cezasında sendikal bağlamın gerekçesini aradı
Anayasa Mahkemesinin Hüseyin Akkuş başvurusunda verdiği 11/03/2026 tarihli karar, sendikanın aldığı karar üzerine nöbet görevini yerine getirmeyen kamu görevlisine uygulanan disiplin cezasını sendika hakkı çerçevesinde inceledi. Karar metni, disiplin tedbirinin sendikal bağlamdan kopuk ve otomatik gerekçeyle kurulamayacağını açık biçimde ortaya koyuyor.
Kamu kurumlarında nöbet, vardiya ve görev paylaşımı içeren dosyalarda savunma metni artık yalnız mevzuat maddesi üzerinden yürütülemez. Sendika kararının kapsamı, hizmet gerekçesi ve ölçülülük tartışması ilk dilekçede görünür hale getirilmezse dosya daralıyor.
Mahkemelerde Bugün
21 Mayıs tarihli kararlar
21 Mayıs arşivinden kısa notlar
- AYM, Osman Özbek, B. No: 2020/36282, 21/05/2024: Tazminat davasında sonucu etkileyebilecek iddianın kararda karşılanmaması gerekçeli karar hakkı bakımından değerlendirildi. İşçilik, kamu alacağı ve idari işlemden doğan tazminat dosyalarında mahkemenin cevapsız bıraktığı bir argüman hâlâ başlı başına temyiz ve bireysel başvuru malzemesi olabilir.
- AYM, Yasin Akpınar, B. No: 2022/37086, 21/05/2024: OHAL döneminde iptal edilen astsubay adaylığı sürecine karşı açılan davanın incelenmeksizin reddedilmesi, mahkemeye erişim hakkı ekseninde ele alındı. Komisyon yolu, idari yargı ve görevli merci tartışmasının iç içe geçtiği dosyalarda ilk usul tercihi sonucun kendisi kadar belirleyici kalıyor.
- AYM, Zeycan Aydın Çakan, B. No: 2019/2395, 21/05/2024: Valilik yazısına dayanılarak il dışına naklen atanan kamu görevlisinin başvurusu toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı bakımından incelendi. Kamu personeli hakkında tesis edilen idari tedbirlerde, eylem ile yaptırım arasındaki neden bağının dosyada açıkça kurulması bugün de zorunlu.
Türkiye Regülasyon ve Kurum Gündemi
19 Mayıs sayısı / enerji altyapısı
İletim hattı ve doğal gaz hattı projelerinde acele kamulaştırma takvimi hızlandı
19 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete, 154 kV Reyhanlı-Hassa, 154 kV Karataş-Güney Adana ve 154 kV (Tekirdağ-Malkara) Br.N.-Nusratlı enerji iletim hattı projeleri için TEİAŞ lehine acele kamulaştırma kararlarını yayımladı. Aynı sayıda Çeşme ilçesi doğal gaz boru hattı projesi için de BOTAŞ lehine acele kamulaştırma kararı yer aldı.
İzin, finansman ve EPC takvimi kurulan enerji altyapı işlerinde arsa erişimi artık yalnız teknik ekip konusu sayılamaz. Parsel bildirimi, güzergâh revizyonu, bedel tespiti ve olası yürütmeyi durdurma başvuruları iş programına erken yazılmazsa saha takvimi ile hukuk takvimi birbirinden kopuyor.
Dünyadan Hukuk ve Regülasyon
AB enerji arz güvenliği
Jet yakıtı riski için eşgüdümlü hazırlık masada
Avrupa Komisyonunun 18 Mayıs 2026 tarihli duyurusu, Orta Doğu çatışmasının sürmesi nedeniyle AB, IEA, NATO ve sektör temsilcilerinin katıldığı Petrol Koordinasyon Grubu toplantısında özellikle jet yakıtı arzına ilişkin bölgesel daralma riskini masaya taşıdı. Metin, AB’de şu an fiilî bir kıtlık bulunmadığını; ancak Hürmüz hattındaki blokaj uzarsa acil stok salımı dâhil eşgüdümlü yanıt araçlarının hazır tutulduğunu söylüyor.
Havacılık, lojistik, rafineri ve depolama sözleşmelerinde kısa vadeli tedarik hükmü yeniden okunmalı. Bölgesel arz baskısı doğarsa teslim tarihi, ikame ürün ve fiyat uyarlama maddeleri birkaç hafta içinde gerçek uyuşmazlık başlığına dönüşebilir.
Birleşik Krallık / perakende elektrik
Akıllı cihaz tarifelerinde veri paylaşımı lisans şartına döndü
Birleşik Krallık Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığının 18 Mayıs 2026 tarihli bildirimi, Energy Act 2023 yetkisiyle elektrik tedarik lisans şartları ile Retail Energy Code üzerinde değişiklik yapıldığını duyurdu. Smart Secure Electricity Systems programı kapsamında küçük ölçekli esneklik kaynaklarının, özellikle elektrikli araç şarj üniteleri ve ısı pompalarının, standartlaştırılmış tarife verisine erişimi için düzenleyici çerçeve sıkılaştırılıyor.
Birleşik Krallık bağlantılı tedarik, yazılım ve cihaz üretim sözleşmelerinde artık yalnız donanım uyumu yetmez. Tarife verisinin nasıl açıldığı, üçüncü taraf entegrasyonunun hangi lisans şartına bağlandığı ve müşteri onay akışının nerede tutulduğu ürün sorumluluğunun parçası haline geliyor.
Enerji ve Piyasa Notları
EPİAŞ günlük raporu
PTF ve gün içi fiyatı 20 Mayıs’ta aynı anda yukarı döndü
EPİAŞ 20 Mayıs 2026 günlük raporu, PTF ortalamasını 782,91 TL/MWh, SMF ortalamasını 1.936,17 TL/MWh ve gün içi piyasası ağırlıklı ortalama fiyatını 1.256,25 TL/MWh olarak verdi. Bir gün önceki 19 Mayıs raporunda PTF 591,37 TL/MWh ve gün içi ortalaması 1.035,80 TL/MWh seviyesindeydi; toplam tüketim de 886.123 MWh’den 947.074 MWh’ye çıktı.
Bu sıçrama, sabit fiyat varsayımıyla hazırlanmış tedarik ve dengeleme planlarının tek gün içinde bozulabildiğini hatırlatıyor. Teminat, dengesizlik ve spot alım kararı alan portföy yöneticileri için sayıların ertesi güne bırakılacak kadar sakinleşmediği görülüyor.
Uygulamadaki Anlamı
Dosya hazırlığı
Savunma klasörü ile sözleşme takvimi artık daha erken birleşmeli
Daha geniş çerçeve için bülten arşivi, analizler ve raporlar sayfalarında eşlik eden notlar bulunuyor. Proje ve piyasa tarafında enerji ve altyapı hukuku, başvuru yolu ve forum seçiminde uyuşmazlık çözümü ve dava takibi ile AYM ve AİHM başvuru başlıkları aynı gün farklı dosyalarda tekrar eden kırılma noktalarını gösteriyor.
Bugünün pratik tablosu net: ithal üründe teknik tanım dosyası, gıda ürününde ön izin sınıflandırması, uyuşmazlıkta görevli yargı notu, enerji altyapısında parsel erişimi ve piyasa tarafında ertesi gün fiyat varsayımı. Bu beş başlıktan biri geç kurulursa, sorun çoğu kez maddi tezden önce süreç yönetiminde başlıyor.
Yakından İzlenecekler
Kısa takvim
İlk eşikler
- Kaynak makineleri soruşturmasında ürün tanımı, menşe, teknik özellik ve satış zinciri dosyası gecikmeden hazırlanmalı.
- Yeni gıda sayılabilecek ürünlerde lansman tarihi açıklanmadan önce başvuru veya bildirim yolunun hangisi olduğu netleştirilmeli.
- Taşıma cezası ve sağlık tazminatı benzeri dosyalarda dava açılmadan önce görevli yargı notu yazılı bir kontrol adımına bağlanmalı.
- TEİAŞ ve BOTAŞ projelerinde acele kamulaştırma kararlarının parsel, güzergâh ve bedel tespiti etkisi saha takvimine işlenmeli.
- EPİAŞ tarafında tek günlük fiyat ve tüketim sıçramasının teminat ve dengesizlik planına etkisi portföy bazında yeniden hesaplanmalı.
- AB jet yakıtı arzına ilişkin gelişmeler ile Birleşik Krallık tarife veri standardı, sınır ötesi enerji sözleşmelerinde takip listesine alınmalı.
Kaynak Bağlantıları
Kullanılan Kaynaklar
Resmî ve seçilmiş bağlantılar
Resmî Gazete ve Mevzuat
- 21 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (No: 2026/18)
- 20 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği
- 19 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete
Yargı Kaynakları
- Uyuşmazlık Mahkemesi E.2026/112, K.2026/108
- Uyuşmazlık Mahkemesi E.2026/120, K.2026/120
- AYM, Hüseyin Akkuş, B. No: 2020/35930
- AYM, Osman Özbek, B. No: 2020/36282
- AYM, Yasin Akpınar, B. No: 2022/37086
- AYM, Zeycan Aydın Çakan, B. No: 2019/2395
Kurum ve Regülasyon Kaynakları
- European Commission Energy – jet fuel supply coordination
- UK DESNZ – SSES tariff interoperability code and licence modifications
Enerji ve Piyasa Kaynakları
Çiftçi & Partners İç Bağlantıları
Ön Değerlendirme
Çiftçi & Partners
Dosyanız bu başlıklardan birine değiyorsa ilk çerçeve gecikmeden kurulabilir
Dış ticaret soruşturması, ürün regülasyonu, görevli yargı ayrımı, enerji altyapısı veya elektrik piyasası verisi aynı dosyada birbirine temas ediyorsa ilk hukuki çerçevenin gecikmeden kurulması çoğu kez sonucu değiştirir.
İlk ön değerlendirme, hangi başvurunun ne zaman yapılacağını, hangi belgenin eksik kaldığını, hangi sözleşme maddesinin güncellenmesi gerektiğini ve hangi uyuşmazlıkta yanlış merci riskinin doğduğunu tek tabloda görmeyi sağlar.
