PCS Fon Raporunda Yüzde 166 Hisse ve Eksi Repo Nasıl Okunur?

PCS’nin 30 Haziran 2026 performans raporu, ortaklık paylarının fon toplam değerine oranını yüzde 166,11; repo satırını eksi yüzde 26,08; Takasbank Para Piyasası işlemlerini eksi yüzde 44,56 gösteriyor. Bu üç rakam birbirini yalanlamıyor. Pozitif varlıkların net değere göre ağırlığı yüzde yüzü aşarken finansman niteliğindeki negatif satırlar aynı tabloda denkleştirici rol oynuyor. Yine de bu tablo, belirli günün kredi bakiyesini, sonraki bir tarihteki pay fiyatı hareketinin nedenini veya yatırımcıya ödenecek bedeli tek başına açıklamıyor. [1]

Belge güncelleme tarihi: 21.09.2026. İncelemenin sayısal çekirdeği PCS’nin 1 Ocak–30 Haziran 2026 dönemine ait performans raporunun 30 Haziran tarihli dağılımıdır. Aşağıdaki 100 birimlik örnek gerçek fon tutarı değildir. SPK bülten dizininde bu kontrolde görülen son sayı 2026/62’dir; bu bülten yalnız tasfiye usulünün A/8 maddesindeki azami süreyi değiştirmiştir. Kişisel hesap, emir, kredi sözleşmesi ve ödeme kaydı incelenmemiştir. [1] [8] [10]

I. Tablonun Tarihi ve Paydası

Raporun adı bir performans sunum raporudur; kapsamı 1 Ocak–30 Haziran 2026’dır. İlgili dağılım başlığında açıkça “30.06.2026 tarihi itibarıyla” denir. PCS kodu ve tam unvanı, hem kurucunun fon sayfasında hem KAP fon kimliğinde eşleşir: Pusula Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest Fon (Hisse Senedi Yoğun Fon). Bu eşleştirme, tablonun PCS’ye ait olduğunu doğrular; aynı kurucunun diğer fonlarının portföyüne dair sonuç vermez. [1] [4]

Dağılımda kullanılan yüzdelerin paydası, raporda “Fon Toplam Değeri” olarak gösterilen değerdir. Bu nedenle yüzde 166,11, fonun ortaklık payı değerinin o tarihli net toplam değere oranını ifade eden bir sunum satırıdır. Fon varlıklarının yüzde 166,11’inin “yatırımcının yatırdığı paradan” ibaret olduğu veya bu oranın tek başına borçlanma oranı olduğu sonucu çıkarılamaz. Denklemin diğer tarafı olan negatif satırlar okunmadıkça paydanın nasıl oluştuğu anlaşılmaz. Rapor sayfası, pozitif ve negatif kalemleri birlikte yüzde 100 toplamına getirir. [1]

Raporun bağımsız denetçi açıklaması da kapsam sınırı koyuyor: inceleme, belirtilen dönemin performans sunumunu kapsıyor; bu sunumun hesabına dayanak finansal bilgiler tam veya sınırlı kapsamlı finansal tablo denetimine tabi tutulmamış. Bu ayrım, raporun yayımlanmış birincil belge olma değerini ortadan kaldırmaz. Fakat performans sunumunu ayrıntılı işlem defterine veya 30 Haziran tarihli bütün finansal tabloların denetim görüşüne dönüştürmeyi engeller. [1]

Fon türü de önemlidir. Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği III-52.1’in 25. maddesi, serbest fonları 17 ila 24. maddelerdeki portföy ve işlem sınırlamalarından ayırırken fonun KAP sayfasındaki yatırım stratejileri ve limitleri içinde kalma şartını korur. PCS’nin KAP yatırım stratejisinde repo, para piyasası işlemi ve borçlanma imkânları sayılır. Bir işleme izin verilmesi, işlemin 30 Haziran’da hangi nominal tutar, maliyet ve vadeyle yapıldığını ispatlamaz. Tabloyu hukuka aykırılık veya hukuka uygunluk kararı gibi okumak için işlemler ve o tarihte uygulanacak özel sınırlar ayrıca incelenir. [3] [4]

II. Pozitif ve Negatif Satırlar Nasıl Uzlaşır?

Raporun basılı üçüncü sayfasındaki dağılım, ortaklık paylarının altında aracı kurum, finansal kiralama ve başka sektör kırılımları da gösterir. Bunlar ortaklık payları toplamının alt kalemleridir; yüzde 166,11’e yeniden eklenmez. Benzer biçimde “özel sektör borçlanma araçları” satırı, yüzde 0,02’lik borçlanma araçları sınıfının altındadır. İki kez saymak, raporun kendi yüzde 100 uzlaşımını bozar. [1]

Görünen ana satırların pozitif toplamı yüzde 170,63, negatif toplamı eksi yüzde 70,64’tür. İki ondalıkla gösterilen rakamların aritmetiği yüzde 99,99 eder; rapordaki yüzde 100,00 toplamıyla aradaki 0,01 puanlık fark yuvarlamaya uygundur. Bundan saklı bir kayıp, ayrıca gösterilmeyen borç veya muhasebe hatası çıkarılamaz. Asıl mesaj, paydanın net olmasıdır: net değerin üzerinde brüt varlık taşınabilir ve karşı tarafta finansman işlemleri bulunabilir. [1] [2]

“Repo eksi yüzde 26,08” ifadesi bir piyasa getirisi değildir. Repo oranının yıllık faizi yüzde 26,08 demek de değildir. Tablo, belli tarihteki dağılımın işaretli ağırlığını veriyor; faiz oranını, anaparayı, karşı tarafı, vade gününü ve teminat hareketini göstermiyor. Aynı uyarı Takasbank Para Piyasası satırı için de geçerlidir. Birim pay fiyatını açıklamaya çalışırken bu negatif ağırlıkları doğrudan “yatırımcının borcu” veya “ödenmesi gereken iade bedeli” olarak adlandırmak hukuki kategorileri birbirine karıştırır. [1] [2]

III. Net Değer ile Birim Pay Arasındaki Hesap

Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ II-14.2’nin 8. maddesinde fiyat raporunun portföy değeri tablosu ve toplam değer/net varlık değeri tablosunu içermesi öngörülür. Beşinci fıkra, portföy değerine diğer varlık ve alacakların eklenmesini, borçların düşülmesini ve kalan toplamın pay sayısına bölünmesini tarif eder. 9. madde, repo ve yurtiçi organize para piyasası işlemlerinin vade sonuna kadar işleme ait iç verim oranıyla değerlenmesine ilişkin kuralı da içerir. Böylece dağılımdaki tek bir yüzde, bütün fiyat raporunun yerini tutmaz. [2]

Yalnız yöntemi gösteren kurgusal hesap: Net değeri 100 birim kabul edelim. 30 Haziran raporundaki oranları tutar olarak değil, ağırlık örneği olarak uygularsak yaklaşık 166,11 birim hisse, 4,50 birim fon payı ve 0,02 birim borçlanma aracı; karşı tarafta 26,08 ve 44,56 birim işaretli finansman satırı görünür. Net sonuç yaklaşık 99,99’dur. Örneğin yuvarlama için kalan 0,01 birimi varsayarsak 100’e ulaşırız. Buradaki birimler PCS’nin gerçek bilanço tutarı, birim pay fiyatı veya borç kaydı değildir; rapordaki yüzdelerin nasıl bir arada bulunabildiğini göstermeye yarar. [1] [2]

Örnekte hisse fiyatındaki yüzde on düşüş, sabit varsayılan diğer kalemler nedeniyle net değerde yüzde 16,611 etki yaratır. Bu sonuç, PCS’nin 30 Haziran sonrasında gerçekten yüzde 16,611 değer kaybettiği, tüm payların aynı oranda hareket ettiği veya repo/para piyasası yükümlülüğünün sabit kaldığı iddiası değildir. Gerçek hayatta alım satım, teminat, diğer varlıkların fiyatı, faiz tahakkuku, borç ödemesi ve tedavüldeki pay sayısı aynı anda değişebilir. Kurgusal hesap, tek satırdaki brüt ağırlığın net pay değerine etkisini anlamaya yarar; bir uyuşmazlıkta fiyatın yeniden hesaplanması yerine geçmez. [2]

Bu fark, yatırımcının katılma payı için “hisse senedi fonuysa en fazla hisseler kadar düşer” varsayımının neden güvenilir olmadığını da açıklar. Portföyün net değere göre hisse ağırlığı yüzde yüzün üstündeyse, belirli koşullar altında net değerin hisse fiyatlarına duyarlılığı artabilir. Fakat tablonun verdiği bilgi, yalnız 30 Haziran kapanışındaki oranlardır. Sonraki fiyat döneminde hangi hisse miktarının elde kaldığı, hangi finansman işleminin kapandığı ve hangi yeni işlem yapıldığı bilinmeden bu duyarlılık ileri taşınamaz. [1] [2]

IV. Dönem Gideri, Bilanço Yükümlülüğü ve Likidite Alt Toplamı Ayrı Ölçülerdir

Finansman gideri, finansal durum tablosundaki yükümlülük ve likidite risk tablosundaki vade sınıflaması aynı ölçü değildir. PCS’nin bağımsız denetimden geçmiş 31 Aralık 2025 finansal durum tablosu ile 5 numaralı dipnotu, o tarihte 5.265.012.924 TL kredi; 313.255.433 TL takas borcu ve 3.378.479 TL diğer borç gösterir. Bu üç satırın toplamı, fon toplam değeri veya net varlık değeri hariç 5.581.646.836 TL toplam yükümlülüktür. Bunların tamamı 31 Aralık 2025’e ait tarihsel stok değerleridir; 2026 Haziran veya bugünkü PCS borcu değildir. [5]

Aynı denetimli raporun 1 Ocak–31 Aralık 2025 dönemi için 14 numaralı dipnotunda Borsa Para Piyasası faiz gideri 623.992.566 TL, kredi faiz gideri 194.272.105 TL ve repo faiz gideri 118.844.522 TL; toplam finansman gideri ise 937.109.193 TL’dir. Bu tutar, bir yıl içindeki gider akışıdır. 31 Aralık 2025’teki 5.581.646.836 TL toplam yükümlülük ise tek tarihin bilanço stokudur. İki sayı birbirine bölünerek faiz oranı, ortalama kredi, 2026’daki borç veya gerçekleşmiş zarar nedeni hesaplanamaz. [5]

Raporun 19 numaralı dipnotundaki ayrı likidite vadesi tablosu 313.255.433 TL takas borcu ile 3.378.479 TL diğer borcu toplar ve 316.633.912 TL gösterir. Bu, yalnız o tabloda vadeleri sınıflandırılan iki satırın alt toplamıdır; finansal durum tablosu ile 5 numaralı dipnotta yer alan 5.265.012.924 TL kredi satırını içermez. Bu nedenle 316.633.912 TL, fonun 31 Aralık 2025 tarihli toplam yükümlülüğü veya “gün sonu borcu” olarak kullanılamaz. [5]

2025 tablosundaki olumlu denetim görüşünün kapsamı 31 Aralık 2025 finansal tablolarıdır. 2026 ilk yarı performans sunumunun dayanak finansal bilgileri için aynı denetim hükmü kurulamaz. Tarihsel bilanço stoku, yıllık gider akışı ve 30 Haziran 2026 dağılımı, farklı tarih ve ölçümlere ait oldukları belirtilerek ayrı okunmalıdır; hiçbiri tek başına bugünkü PCS durumu, fiilî yatırımcı ödemesi veya pay kaybının nedeni değildir. [1] [5]

Faiz yükü açısından bir başka fark daha var. Negatif repo ve para piyasası ağırlığı, belirli tarihteki değerleme satırıdır; finansman gideri ise zaman içinde işleyen tutardır. İşlem bazında anapara, başlangıç-bitiş günü, yıllık veya dönemsel oran, gün sayımı, teminat ve masraf görülmeden “eksi yüzde 26,08 repo” üzerinden maliyet çıkarılamaz. II-14.2’nin iç verim oranıyla değerleme hükmü, fiyat raporunda işlemin hangi kuralla taşınacağını açıklar; kamuya açık dağılım satırı işlem sözleşmesinin tüm değişkenlerini yayımlamış sayılmaz. [2]

V. Haziran Fotoğrafı Sonraki SPK ve KAP Kararlarına Taşınamaz

SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli 2026/61 bülteninde PCS, C bölümündeki listede 125. sıradadır. 18 Eylül’de KAP’ta yayımlanan usul ve esaslar bildirimi de PCS kodunu ilgili fonlar arasında sayar. O metin; saklama ve işlem mutabakatı, varlıkların nakde dönüştürülmesi, belirli iade emirlerinin borç tahakkuku ve ödeme sürecini düzenler. Bu sonraki hukuki çerçeve, Haziran performans raporunun içeriğini sonradan değiştirmez. Rapordaki eksi repo satırına bakarak Eylül tasfiye günündeki borç, nakit, ödeme planı veya yatırımcının fiilî alacağı belirlenemez. [6] [7]

20 Eylül 2026 tarihli 2026/62 bülteni, 2026/61’deki tasfiye usulünün yalnız A/8 maddesinde yer alan azami üç aylık süreyi altı aya çıkardı. SPK’nın 21 Eylül açıklaması diğer hükümlerin değişmediğini ve altı ayın zorunlu bekleme süresi olmadığını, koşullara göre tasfiyenin daha erken tamamlanabileceğini ayrıca belirtti. Bu değişiklik, Haziran dağılımını güncellemez; PCS’nin fiilî tasfiye bitişini veya herhangi bir yatırımcının ödeme gününü de belirlemez. [10] [11]

Özellikle KAP bildirimindeki A/6 kuralı, tasfiye kararı verilen fonlarda Takasbank TEFAS üzerinden verilen ve gerçekleşmeyen belirli satım emirleri karşılığı oluşan tutarın fon hesabına borç tahakkuku ile ilgilidir. Haziran portföy dağılımındaki repo/para piyasası satırları bu iade borcuyla aynı kalem sayılmaz. Üstelik A/6’nın hangi emir için uygulanacağı, fon türü, zaman eşiği, iletim kanalı ve gerçekleşmeme durumuna bağlıdır. Bu makaledeki yüzdelerden kişisel ödeme tarihi ya da öncelik hakkı çıkarılamaz. [7]

PCS kodunu içeren daha sonraki 21 Eylül 2026 tarihli KAP bildirimi 1665647 ise farklı bir belge türüdür. Ekteki tablo, 18 Eylül kayıt tarihi için MKK üyelerinin Merkezi Kaydi Sistem’e bildirdiği belirli ihraççı pay sahipliği değişimlerini gösterir; takası tamamlanmamış işlemleri dışarıda bırakır. Bu kayıt PCS’nin bütün portföy dağılımı, fon toplam değeri, repo veya para piyasası borcu, finansman gideri ya da yatırımcıya ödenecek bedel değildir. Belirli ihraççı paylarına ilişkin tarihli mülkiyet fotoğrafı, Haziran performans yüzdelerini Eylül’e taşımaz ve tek başına güncel net değer hesabı kurmaya yetmez. [12]

28 Ağustos 2026 güncellemeli Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber de serbest fonların strateji ve limitlerine ilişkin ayrıntıları değiştirmiştir. 30 Haziran tarihli portföy dağılımı, daha sonra yürürlüğe giren kuralların o gün gerçekleşmiş bir ihlali olduğu iddiasına dönüştürülemez. Bir uygunluk incelemesi yapılacaksa her işlemin kendi tarihinde yürürlükteki kural, varsa geçiş süresi, KAP stratejisi ve işlem kayıtları eşleştirilir. Burada yapılan yalnız tarihsel tablo ve değerleme mantığının incelenmesidir. [3] [9]

Fonun internet sayfasındaki anlık veya gecikmeli fiyat ve portföy dağılımı rakamları da ayrı bir veri kümesidir. Sayfanın kendi görüntüsünde tarihsiz bir “son fiyat” görmek, o fiyatın 30 Haziran raporuna veya 17 Eylül karar anına ait olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle bu metin canlı fiyat, getiri veya yatırımcı sayısını aktarmıyor. Fonun kimliği için KAP ve kurucu kaydı; tarihli dağılım için dönem raporu; tasfiye usulü için Eylül SPK/KAP metni kullanılıyor. [1] [4] [7]

VI. Gerçek Bir Uyuşmazlıkta Hangi Kayıtlar Uzlaştırılır?

İlk adım, karşılaştırılan tarihleri açıkça tanımlamaktır: performans raporunun 30 Haziran fotoğrafı, tartışılan pay fiyatının değerleme günü ve varsa iade emrinin zaman damgası ayrı satırlara yazılır. Sonra o değerleme gününün fiyat raporundaki portföy değeri ve toplam değer tabloları, repo ve para piyasası işlem kayıtları, faiz tahakkukları, diğer alacak/borçlar ve tedavüldeki pay adedi uzlaştırılır. II-14.2 m. 8 bu hesabın iskeletini verir; m. 13/3 fiyat raporlarının kamuya açıklanmasına gerek olmadığını söyler. Dolayısıyla internet aramasında raporun bulunmaması, raporun hiç hazırlanmadığını kanıtlamaz. [2]

İkinci adım, negatif satırın hangi işleme ait olduğunun belirlenmesidir. Repo için işlem tarihi, kıymet, sözleşme veya platform kaydı, teminat, başlangıç ve geri dönüş tutarı, vade ve değerleme esası; para piyasası için işlem kimliği, karşı taraf, fonlama yönü, günlük tahakkuk ve kapama kaydı gerekir. Bir dağılım yüzdesi bu alanların hiçbirini tam göstermez. İşlem defteriyle fiyat raporunun aynı dönemi kapsadığı doğrulanmadan finansman tutarı veya kaldıraç düzeyi hakkında kesin yargı kurulmaz. [2] [4]

Üçüncü adım, iddia edilen zararın mekanizmasını test etmektir. Hisse portföyünün fiyat değişimi tek başına seçilmez; varsa diğer varlıkların getirisi, gider ve finansman tahakkuku, pay giriş-çıkışları ve fon toplam değerinin değişimi birlikte hesaplanır. Kalan açıklanamayan fark için muhasebe veya değerleme kaydı aranır. Bu çalışma bir aykırılık bulunacağını, belli kişiye tazminat ödeneceğini ya da düzenleyici kararın belirli tutarda alacağı kesinleştirdiğini varsaymaz. Somut hukuki değerlendirme ancak aynı kişiye ve güne ait geçerli belgelerle yapılabilir. [2] [7]

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

PCS’nin 30 Haziran 2026 tablosunda yüzde 166,11 ortaklık payı ile eksi repo ve para piyasası kalemleri aynı net değer paydasında birlikte bulunur. Pozitif ve negatif satırlar, yuvarlama sınırı içinde yüzde 100’e uzlaşır. Bu, brüt hisse maruziyetinin net değerden büyük olabildiğini gösteren tarihli bir örnektir. Fiilî borç anaparası, faiz maliyeti, sonraki pay kaybının nedeni ve iade borcu ise başka kayıtların sorusudur. 2025 finansal tabloları yıllık gider akışı, 31 Aralık toplam yükümlülüğü ve yalnız bazı borçları içeren likidite alt toplamının farklı ölçüler olduğunu; II-14.2 fiyat raporu kuralı gerçek değerleme için gereken hesabı gösterir. [1] [2] [5]