Enerji Hukuku

Önlisans başvurusunun hazırlanması, şirket esas sözleşmesinin asgari sermaye ve ortaklık yapısı koşullarına uyarlanması, ön inceleme aşamasında eksiklik bildirimine cevap, Kurul gündemine giriş süreci ve Kurul kararının tebliği bütüncül bir hukuki çalışma gerektirmektedir. Olumsuz Kurul kararlarında 60 günlük dava süresi titizlikle takip edilmelidir.

ÇED olumlu kararı veya muafiyet, imar planı görüşleri, bağlantı anlaşması, mülkiyet veya kullanım hakkı, mera ve tarım dışı kullanım izinleri ile ön proje onayı birbirine bağlı ilerlemektedir. Eksik halka üretim lisansı başvurusunun reddine, teminat mektubunun irat kaydedilmesine ve önlisansın iptaline neden olabilmektedir.

Üretim lisansı başvurusu, önlisans yükümlülüklerinin tamamlanmasından sonra kalan önlisans süresi içinde yapılmalıdır. Şirket sermayesinin yatırım tutarının yüzde 20’sine artırılması, teminat mektubu, ÇED, bağlantı ve mülkiyet belgeleri ön inceleme sürecinde aynı dosya içinde sunulmaktadır.

Saha tadili, koordinat revizyonu, kurulu güç değişikliği, ünvan ve marka değişikliği, depolama ünitesi entegrasyonu ve teknik özellik değişiklikleri ayrı tadil dosyaları halinde işletilmektedir. 29 Nisan 2026 tarihli RG 33238 değişikliği ile lisans tadil bedeli rejimi yeniden düzenlenmiştir.

Mücbir sebep veya lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında inşaat süresi içinde tesis kurulmaması halinde lisans iptali ve teminat mektubunun irat kaydedilmesi yaptırımı uygulanmaktadır. Bu aşamada idari işlem niteliğinin tespiti, dava açma süresi ve yürütmenin durdurulması başvurusu kritik önemdedir.

Önlisans süresi içinde ÇED, imar, bağlantı, mera, kamulaştırma veya ilgili kurum görüşleri tamamlanamadığında süre uzatım talebi gerekçeli rapor halinde hazırlanmalıdır. Raporda her gecikme ilgili kurum yazısı, teknik engel ve EPLY m.17 yükümlülüğü ile eşleştirilmeli; objektif engel niteliği taşıyan unsurlar şirketin kontrolü dışındaki sebeplerden ayrıştırılmalıdır. Ayrıntılı değerlendirme için EPDK Önlisans Süre Uzatım Talebinin Reddinde Objektif Engel analizi dikkate alınabilir.

EPDK Kurul kararlarında ve Danıştay 13. Dairesi içtihadında objektif engel kavramı; ilgili kurumun görüş bekletmesi, mevzuat değişikliğinden kaynaklı bekleme, mahkeme kararı, mücbir sebep veya idari otoritenin kendi işleminden doğan gecikmeler gibi şirketten kaynaklanmayan sebepleri kapsamaktadır.

Süre uzatım talebinin reddi halinde ret gerekçesi dosya kronolojisiyle karşılaştırılmalıdır. Somut dosyada İYUK m.11 kapsamında idari başvuru, iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi birlikte veya sıralı şekilde değerlendirilebilmektedir. Konuya ilişkin idari yargı boyutu için İdare Hukuku ve İdari Yargı departmanının çalışma alanları değerlendirilmektedir.

EPDK Kurul kararıyla önlisans iptali işleminin idari işlem niteliği, dava süresi ve yargı yeri tartışmasız olmakla birlikte, dava dosyasının inşası teknik delil yönetimini gerektirmektedir. Yürütmenin durdurulması talebi açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar koşullarının somut belgelerle gösterilmesini gerektirir. Konu için EPDK Kurul Kararıyla Depolamalı Önlisans Reddi Sonrası İptal Davası analizi de değerlendirilmelidir.

Bağlantı görüşü, yatırımcının elektrik şebekesine erişiminin teknik fizibilitesini ortaya koyan bir idari işlemdir. Olumsuz bağlantı görüşünün hangi teknik veya kapasite gerekçesine dayandığı, alternatif bağlantı noktası bulunup bulunmadığı ve idari başvuru imkanı ayrı ayrı incelenmektedir. Çapraz analiz için TEİAŞ Olumsuz Bağlantı Görüşü Sonrası Depolamalı Önlisans Reddi yayınına bakılabilir.

EPDK ve TEİAŞ tarafından kapasite tahsis süreçlerinin idari niteliği, tahsis kararlarının yatırımcılar arasında eşitlik ilkesine uygunluğu ve depolamalı projeler için kapasite kısıtlamaları ayrı bir çalışma alanı oluşturmaktadır.

Bağlantı anlaşması, sistem kullanım anlaşması ve tesis öncesi işler protokolü müzakeresi; teknik standartlar, kullanıcı tarafından üstlenilen tesis yatırımları, geri ödemeye esas yatırım tutarı tespit metodolojisi ve sistem kullanım bedellerine ilişkin EPDK Kurul kararları çerçevesinde yürütülmektedir.

Üretim tesisi ile bütünleşik depolama ünitesi, müstakil depolama tesisi ve hibrit GES/RES tesislerinin uzlaştırma, YEKDEM dahil olma ve veriş-çekiş kuralları farklılaşmaktadır. 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe giren değişikliklerle mahsuplaşma kuralları yeniden düzenlenmiştir.

19 Kasım 2022 sonrasında alınan depolamalı önlisans başvurularıyla toplam 33 GW’ı aşan kapasite için önlisans verilmiştir. Kurulu güce bağlı olarak 24-36 ay aralığında değişen önlisans süresi içinde EPLY m.17 yükümlülüklerinin tamamlanması ve üretim lisansı başvurusu yapılması gerekir. Güncel mevzuat okuması için 2026 Mevzuat Güncellemeleri Depolamalı Projeleri Nasıl Etkiliyor? yayını değerlendirilebilir.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik kapsamında YEKDEM katılımı, depolamalı tesislerde özel fiyatlama rejimi, yerli aksam destekleri ve fatura dönemi hesaplamaları EPİAŞ uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmektedir.

YEKA yarışmalarına başvuru, teminat mektubu yapısı, şartname zeyilnameleri, finansman sağlayıcılarla ilişki, devir hakları ve teminat irat kaydı koşulları yarışma dokümanlarının bütünü üzerinden değerlendirilmektedir. Yarışma süreçlerinin ihale hukuku boyutu için Kamu İhale ve Proje Sözleşmeleri departmanı ile ortak çalışma yürütülmektedir.

Yarışmayı kazanan tüzel kişinin YEKA Sözleşmesi imzalaması, ortaklık yapısı değişikliklerinin Bakan Onayına tabi tutulması, üretim tesisinin tamamı işletmeye alındıktan sonra Bakanlığa bildirim rejimi ve fesih halleri sözleşme yönetimi açısından kritik unsurları oluşturmaktadır.

YEKA Sözleşmesinde belirlenen sürelerde tamamlanmayan iş ve işlemler için yönetmelik ve şartnamede belirtilen cezalar uygulanmaktadır. Mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı ve yarışmayı kazananın talebiyle finans sağlayıcılarına devir süreçleri ayrı bir çalışma alanı oluşturmaktadır.

29 Temmuz 2022 tarihli ÇED Yönetmeliği çerçevesinde ÇED olumlu kararı veya muafiyet belgesi, üretim lisansı başvurusu için zorunlu bir EPLY m.17 belgesidir. ÇED sürecinin sonlandırılması, halkın bilgilendirilmesi toplantısı, inceleme komisyonu, kapsam ve özel formatın belirlenmesi süreçleri bütünleşik şekilde takip edilmektedir.

4342 sayılı Mera Kanunu m.14/c ve m.14/g bentleri kapsamında mera tahsis amacı değişikliği, mera komisyonu kararı, ot geliri bedeli ve Tarım ve Orman Bakanlığı görüş sürecini içermektedir. Ret halinde gerekçenin niteliği incelenerek yeni saha, ek teknik rapor, idari itiraz veya iptal davası seçenekleri değerlendirilmektedir.

5403 sayılı Kanun uyarınca mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinin tarım dışı kullanımı için izin alınması zorunluluğu saha planlamasının erken aşamasında değerlendirilmelidir.

2942 sayılı Kanun m.27 kapsamında acele kamulaştırma kararı ve m.30 kapsamında kamu kurumları arasında taşınmaz devri süreçleri; kamu yararı kararı, kamulaştırma planı, tapu tescili ve bedel tespit davalarıyla birlikte yürütülmektedir.

2863 sayılı Kanun kapsamında sit alanı ilanı, koruma kurulu görüşü ve tümülüs tespiti; DSİ görüşü kapsamında sulama hattı, rezervuar alanı ve taşkın koruma; Karayolları Genel Müdürlüğü kapsamında yapı yasağı, yaklaşma mesafesi ve panel parlama analizi saha kullanımını değiştirebilmektedir. Bazı saha tartışmaları Ceza Hukuku boyutuyla da kesişebilir.

Yenilenebilir enerji projelerinde EPC sözleşmelerinde FIDIC tipi sözleşme yapıları, sabit fiyat ve sabit süre yükümlülükleri, performans garantileri, gecikme cezaları, mücbir sebep hükümleri, geçici ve nihai kabul, teminat mektupları ve sponsor desteği müzakere edilmektedir. Genel sözleşme hukuku perspektifi için Sözleşmeler Hukuku departmanı ile ortak çalışma yürütülmektedir.

Güneş paneli, rüzgar türbini ve diğer ana ekipman tedarik sözleşmelerinde teknik spesifikasyon, üretici garantisi, performans testleri, gecikme cezaları, fiyat formülleri ve döviz kuru riski hükümleri uyuşmazlık dosyalarının önemli kısmını oluşturmaktadır.

İşletme ve bakım sözleşmelerinde performans göstergeleri, planlı ve plansız bakım, garanti süresi sonrası bakım rejimi, sigorta yükümlülükleri ve sözleşme süresi sonu rejimi düzenlenmektedir.

Yenilenebilir enerji projelerinde proje şirketi tabanlı sınırlı rücu finansman yapıları; kredi sözleşmesi, hesap rehni, pay rehni, gelirler temliki, sigorta poliçeleri ve sponsor desteği belgeleri bütünleşik dokümantasyon olarak hazırlanmaktadır.

Finansman sağlayıcıların EPC, O&M, satım sözleşmesi ve YEKA sözleşmesi gibi proje sözleşmeleri üzerindeki devir ve müdahale hakları, proje finansmanı dokümantasyonunun temel unsurlarındandır.

4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde yabancı yatırımcı tarafında Türkiye enerji yatırımları; Hazine ve Maliye Bakanlığı bildirimleri, sermaye transferi, kar transferi, çift vergilendirme anlaşmaları ve uluslararası tahkim klozları çerçevesinde değerlendirilmektedir. Şirket yapısı bakımından Şirketler ve Ticaret Hukuku çalışmalarıyla birlikte ilerlenmektedir.

4646 sayılı Kanun kapsamında dağıtım lisansı, depolama lisansı, ithalat lisansı, toptan satış lisansı, üretim lisansı ve şehir içi dağıtım dosyaları takip edilmektedir.

5015 sayılı Kanun çerçevesinde dağıtıcı lisansı, akaryakıt istasyonu bayilik lisansı, depolama lisansı, taşıma lisansı ve serbest kullanıcı lisansı dosyaları; EPDK denetim ve idari para cezası dosyalarıyla birlikte değerlendirilmektedir.

5307 sayılı Kanun kapsamında dağıtıcı, depolama, taşıma, otogaz bayilik lisansı ve LPG tüpü imalatı, dolumu ve muayenesi süreçleri dahildir.

3213 sayılı Maden Kanunu çerçevesinde arama ruhsatı, işletme ruhsatı, sicil tescili, devir, rehin, terk ve iptal süreçleri; ÇED, mera, tarım dışı kullanım, kamulaştırma ve sit alanı süreçleriyle birlikte yürütülmektedir.

7552 sayılı İklim Kanunu kapsamında sera gazı izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri, emisyon izni başvurusu ve İklim Değişikliği Başkanlığı denetim çerçevesi değerlendirilmektedir.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmelik Taslağı çerçevesinde tahsisat alımı, ihale süreçleri, birincil ve ikincil karbon piyasası işlemleri, EPİAŞ İşlem Kayıt Sistemi kaydı ve uzlaştırma süreçleri yatırımcı yükümlülüklerinin yeni katmanını oluşturmaktadır.

Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi taslağı kapsamında karbon kredisi üretimi, geçerli kılma, doğrulama, yetkilendirme belgesi, çifte sayım önleme ve uluslararası gönüllü karbon piyasalarına entegrasyon süreçleri yenilenebilir enerji projeleri için potansiyel gelir kalemleri yaratmaktadır.

EPDK Kurul kararlarına karşı 2577 sayılı İYUK m.7 kapsamında kararın tebliğinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde iptal davası açılabilmektedir. Kurul kararının niteliği, dava ehliyeti, menfaat ihlali ve yetki itirazı ilk inceleme konularını oluşturmaktadır.

EPDK tarafından çıkarılan yönetmelik, tebliğ ve genel düzenleyici Kurul kararlarına karşı düzenleyici işlem iptal davası, dava ehliyeti ve menfaat şartı bakımından farklı bir kurguyla işletilmektedir.

İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması talebi açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar koşullarının somut delillerle gösterilmesini gerektirmektedir. Enerji dosyalarında teminat mektubunun irat kaydı, finansman sözleşmesinin temerrüde düşmesi ve EPC yükümlülükleri bu zarar koşulunu somutlaştırabilir. Anayasal hak boyutu bakımından AYM ve AİHM Başvuru çalışmaları da gündeme gelebilir.

6446 sayılı Kanun m.16 kapsamında verilen EPDK idari para cezalarına karşı iptal davası; kanunilik ilkesi, savunma hakkı, kusur değerlendirmesi, ölçülülük ilkesi ve teknik delil çerçevesinde yürütülmektedir. Geniş hukuki çerçeve için Vergi ve İdari Para Cezası Uyuşmazlıkları ve EPDK İdari Para Cezalarının Hukuki Rejimi yayını değerlendirilebilir.

Enerji projelerinde sınır ötesi yatırımcı uyuşmazlıklarında ICSID, ICC, UNCITRAL ve LCIA tahkim klozlarının uygulanması, yatırım anlaşmalarına ilişkin tahkim, yabancı hakem kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Tahkim süreçleri Uyuşmazlık Çözümü, Tahkim ve Dava Takibi çalışmalarıyla birlikte yürütülmektedir.