TRU Katılım Serbest Döviz Fonunda Yatırımcı Hakları, Saklama ve İade

Katılım serbest döviz fonunda pay sahibi olmak, fon portföyündeki döviz varlıklarının yatırımcı adına ayrı ayrı saklandığı veya belirli bir dolar tutarının geri ödeneceği anlamına gelmez. Tera Portföy Katılım Serbest (Döviz) Fon’da (TRU) yatırımcının hakkı katılma payıyla temsil edilir; portföyün yönetimi, saklanması ve payın fona iadesi farklı kurumların kayıtlarına dayanır. Eylül 2026’da iade koşulları da değişmiştir. Bu nedenle bir işlemde önce eldeki payın grubu ve adedi, sonra uygulanacak tarihli iade kuralı, en son da saklama ve ödeme kayıtları incelenmelidir. [1] [3] [4]

Belge inceleme tarihi: 21.09.2026. SPK bülten dizininde bu incelemede görülen son bülten 2026/62’dir. Bu tarih makalenin yayın tarihi veya herhangi bir yatırımcının ödeme tarihi değildir. TRU’nun tam adı, 2026/61 sayılı bültenin C bendindeki 131 fonluk tasfiye listesinde yer almamaktadır. 2026/62 yalnız A/8’deki üç aylık azami süreyi altı aya çıkarmıştır. SPK’nın 21 Eylül açıklaması diğer hükümlerin değişmediğini ve altı ayın zorunlu bekleme süresi olmadığını belirtir. Bu dar değişiklik TRU’ya sırf aynı kurucuya bağlı olduğu için uygulanamaz. Kamuya açık belgeler kişisel emir, bakiye veya fiilî ödemeyi göstermez. [9] [10] [14] [15]

I. Katılım, serbest ve döviz ibareleri neyi anlatır?

TRU’nun izahnamesi fonu, Tera Portföy Yönetimi A.Ş. serbest şemsiye fonuna bağlı, tüzel kişiliği bulunmayan bir malvarlığı olarak tanımlar. Kurucu ve yönetici Tera Portföy Yönetimi A.Ş.’dir. KAP fon özeti aynı tam unvanı ve TRU kodunu gösterir. Bu kimlik tespiti, belirli bir yatırımcının hangi pay grubunda kaç payı bulunduğuna dair kayıt değildir. Fonun başka bir Tera fonuyla aynı kurucuyu paylaşması da portföylerini veya iade rejimlerini birleştirmez. Tebliğ hükümleri, aksi belirtilmedikçe her fon için ayrı uygulanır. [4] [5] [6]

“Katılım” ibaresi, portföyün uluslararası katılım finans ilkeleri çerçevesinde yönetilmesi hedefini ve danışma komitesi gözetimini ifade eder. İzahname, fon toplam değerinin en az yüzde 80’inin devamlı olarak döviz cinsinden kamu kira sertifikaları ile yerli ihraççıların döviz cinsinden katılım esaslı para ve sermaye piyasası araçlarında değerlendirileceğini yazar. Yatırımcı bilgi formu, faizsiz finans ilkelerine uyum için dış danışma hizmeti alındığını açıklar. Bu düzen, portföyde karşı taraf, likidite, kur veya piyasa riskinin bulunmadığına ilişkin güvence değildir; araçların katılım ilkesine uygunluğu ile zamanında nakde çevrilmeleri ayrı sorulardır. [3] [4]

“Serbest” statüsü de sınırsız hareket alanı demek değildir. Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği’nin 25. maddesi serbest fonlara özgü kurallar koyar; güncel Rehber 4.3/1, belirli genel oransal sınırlamaların dışına çıkılabilse de fonun izahname ve KAP sayfasındaki strateji ve limitlerinin bağlayıcı olduğunu söyler. Rehber 4.3/2(c), unvanında “döviz” bulunan serbest fonlar için kendi birinci fıkrasındaki bazı sınırlamalara uyum aranmayacağını belirtir. Bu özel istisna, bütün bilgilendirme, saklama veya özen yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. TRU bakımından hangi varlığın hangi tarihte portföye alındığı, tarihli portföy raporlarıyla incelenir; unvan tek başına fiilî portföy bileşimini göstermez. [6] [7]

“Döviz” ise pay fiyatının ve yatırım sonucunun sabit olduğu anlamına gelmez. 1 Eylül bilgi formunda A grubu payların TL, B grubu payların USD cinsinden ihraç edildiği; eşik değerin A grubu için TL’ye çevrilen, B grubu için USD getirisi üzerinden izlendiği yazılıdır. Eşik değer bir performans karşılaştırmasıdır, asgari getiri veya döviz anaparası garantisi değildir. Belirli bir yatırımcının hangi grubu aldığına ilişkin belge görülmeden “TRU’da alacak mutlaka dolar olarak ödenir” sonucu kurulamaz. Formdaki yüzde 200 kaldıraç oranı bilgisi de belirli bir günde o oranda fiilî borçlanma kullanıldığının kanıtı değildir. [3]

II. Pay sahibine hangi belgeler neyi bildirir?

Serbest fon paylarının yalnız nitelikli yatırımcılara satılabilmesi, bilgilendirme ihtiyacını kaldırmaz. TRU bilgi formu yatırım stratejisini, risk profilini, ücretleri ve alım satımın o formun tarihindeki esaslarını özetler. İzahname fonun kuruluşunu, kimliğini ve saklayıcısını gösterir; güncel bazı operasyonel ayrıntıları KAP’a bırakır. Tebliğ’in 12. maddesi formda yapı, strateji, risk ve alım satım esaslarının yer almasını öngörür; 25/14–16 fıkraları serbest fonlarda KAP bilgilerinin ve bunların güncelliğinin önemini ayrıca düzenler. Bu yüzden belgeyi yalnız dosya adıyla değil, sürüm tarihi ve sonraki KAP duyurularıyla birlikte okumak gerekir. [3] [4] [6]

1 Eylül 2026 tarihli TRU formunda günlük alım satım, 09.00–13.00 başvuru aralığı ve eski değerleme döngüsüne göre satımın üçüncü iş gününde yerine getirilmesi anlatılır. 17 Eylül KAP düzeltmesi ise belirli andan itibaren iletilecek satım talimatlarının değerlemesini ayda bire, ödemesini ilgili fiyat hesabını izleyen onuncu iş gününe bağlar. Eski formu, bu duyuru yokmuş gibi bugünkü bütün emirlerin vadesi saymak da; yeni duyuruyu, önceki bütün emirlere otomatik uygulamak da metinleri yanlış birleştirir. Düzeltmedeki 17 Eylül saat 13.30, günlük formdaki 13.00 kesimiyle aynı işlevde değildir. [1] [3]

Burada sürüm farkının ayrıca kaydedilmesi gerekir. 16 Eylül saat 20.08’deki ilk KAP metni, yeni koşulları 16 Eylül saat 13.31’den itibaren iletilecek emirlerle ilişkilendiriyordu. 17 Eylül saat 09.57’de yayımlanan ve başlığında “DÜZELTME” ibaresi bulunan ikinci metin eşiği 17 Eylül saat 13.30 olarak yazar. KAP ekranındaki teknik düzeltme kutusunun “Hayır” görünmesi, içerikteki bu değişikliği ortadan kaldırmaz. Özellikle iki eşik arasındaki bir emir için ilan sürümleri, dağıtıcının kabul kaydı ve fona iletim zamanı yan yana getirilmelidir; kamusal belgeler tekil emrin hangi kuralla işlendiğini göstermez. [1] [2]

III. Kurucu ile portföy saklayıcısının görevleri neden ayrıdır?

TRU izahnamesi, portföy saklayıcısını açıkça T. İş Bankası A.Ş. olarak adlandırır. Bu kimlik başka bir Tera fonunun saklayıcısından ödünç alınmış bir varsayım değildir. Kurucu ve yönetici yatırım stratejisine göre portföy kararları ile fonun temsili ve bilgilendirilmesiyle ilgilenirken saklayıcı varlıkların ayrı izlenmesi, kayıtlar ve mevzuata uygunluk kontrolleri bakımından ayrı görev üstlenir. Tebliğ’in 5. maddesi fon malvarlığının hem kurucunun hem saklayıcının malvarlığından ayrı olduğunu söyler. SPK’nın saklama rehberi, katılma paylarının ihraç ve itfası, pay değeri hesabı ile varlık ve nakit hareketlerinin gözetimini saklama hizmetinin parçaları arasında sayar. [4] [6] [8]

Malvarlığı ayrılığı, kurucunun kendi borçlarının fon portföyüne karıştırılmasına karşı yapısal koruma sağlar. Ancak “saklayıcı banka var” cümlesi, bankanın fon payının satın alma fiyatını, her piyasa kaybını veya belli tarihteki iade bedelini kendi malvarlığından ödeyeceği yönünde bir garanti değildir. Saklama görevindeki olası ihlalden doğan sorumluluk, hangi yükümlülüğün ihlal edildiği ve bunun hangi zarara yol açtığı sorusuyla incelenir. Piyasa fiyatının değişmesi, hatalı değerleme, pay adedinin yanlış kaydı ve vadesi gelmiş iade bedelinin ödenmemesi ayrı olgulardır; her biri için belge ve illiyet değerlendirmesi gerekir. [6] [8]

2026/61 sayılı SPK bülteninde tasfiye kararı verilen Tera fonlarının süreçleri için T. İş Bankası A.Ş.’ye ayrıca görev verilmiştir. Bunun sınırı bültenin girişindeki tasfiye kararı ve C listesidir. TRU’nun tam adı bu 131 isim arasında yer almaz. Dolayısıyla TRU izahnamesindeki mevcut saklayıcı bilgisini, bültendeki özel tasfiye görevlendirmesinin TRU’ya uygulandığı iddiasına dönüştürmek doğru değildir. 2026/62 sayılı bülten yalnız A/8’deki üç aylık azami süreyi altı aya çıkarmıştır. SPK’nın 21 Eylül açıklamasına göre diğer hükümler aynen geçerlidir; altı ay zorunlu bekleme süresi olmayıp tasfiye koşullara bağlı olarak daha erken tamamlanabilir. Bu dar süre değişikliği TRU’ya özel bir iade günü veya banka ödeme taahhüdü oluşturmaz. [4] [9] [10] [14]

Tamamen varsayımsal kayıt karşılaştırması: Dağıtıcı ekstresinde bir yatırımcının 120 adet B grubu TRU payı, diğer tarihli kayıtta 110 adet görünmüş olsun. Aradaki 10 pay, tek başına kayıp, satış veya zarar ispatı değildir. İşlemlerin zaman aralığı, pay grubu, bekleyen iade emri, merkezi kaydi kayıt ve iptal/düzeltme hareketleri karşılaştırılır. Fiyat ve ödeme de ayrıca incelenir. Örnekteki sayılar gerçek TRU payı, yatırımcı bakiyesi veya parasal zarar değildir; hangi kurum kaydının hangi soruyu cevaplayacağını göstermek içindir. [5] [8]

IV. İade talimatında değerleme ile ödeme nasıl ayrılır?

17 Eylül KAP düzeltmesinde yeni koşullar, o gün saat 13.30’dan itibaren iletilecek satım emirlerine bağlanmıştır. Fon pay değeri ayın 15’inde; o gün tatilse takip eden ilk iş gününde hesaplanacaktır. Satım emirleri her iş günü kabul edilse de emirler ilgili değerleme gününün fiyatıyla gerçekleştirilecek, bedel ise o fiyat hesabı tarihini izleyen onuncu iş gününde ödenecektir. “Her iş günü emir kabulü”, “her iş günü fiyat hesabı” değildir. Ayın 15’i de otomatik ödeme günü değildir. Hangi değerleme gününün emre uygulanacağı, emir akışı ve duyuru metni birlikte okunarak belirlenir. [1]

Talimat ekranındaki tıklama, dağıtıcı kuruluşun kabulü ve fona iletim aynı zaman damgası olmayabilir. Düzeltme “iletilen” talimatı esas aldığından, geçiş uyuşmazlığında kurumun emir numarasıyla vereceği kayıt önem kazanır. Elde yalnız ekran görüntüsü varsa bu belge başlangıçtır; talimatın fonda hangi an itibarıyla kabul edildiğini, hangi değerlemeye girdiğini ve ödeme yapıldığını tek başına kesinleştirmez. İlk ve düzeltilmiş KAP metinleri arasındaki dönem için sonucu peşinen belirlemek yerine gerçek işlem kronolojisi açıklığa kavuşturulmalıdır. [1] [2]

Yeni koşulların dayanağı olarak KAP metni, SPK’nın 28 Ağustos 2026 tarih ve 52/1589 sayılı kararına ve güncel Fon Rehberi 4.3/7’ye atıf yapar. Rehber, serbest fonlarda likidite yönetimi amacıyla fiyat hesaplama sıklığı ile iade esasları değiştirildiğinde Tebliğ 25/8’deki olağan ön ilan süresinin uygulanmadan KAP duyurusu ve aynı gün Kurula yazılı bilgilendirme yolunu düzenler. Bu özel yolun mevcut olması, belirli bir talimatın yanlış sınıflandırılamayacağı veya her yatırımcının zararının kendiliğinden karşılanacağı anlamına gelmez. Tersine, açıklamanın lafzı ile emrin fiilî işlenişi karşılaştırılmalıdır. [1] [6] [7]

Kurucunun TRU ürün sayfasında 21 Eylül güncelleme ibaresiyle birlikte T+3 ve günlük 13.00 bilgisi görülebilir. Sayfa bu hâliyle fon kimliğini gösterse de 17 Eylül KAP düzeltmesinin yerine geçirilemez. Aynı şekilde 1 Eylül bilgi formundaki stopaj oranı veya geçmiş performans yüzdesi, her yatırımcının bugünkü vergi sonucunu, net iade bedelini ya da ödeme gücünü belirlemez. Ürün sayfası, form, KAP duyurusu ve işlem kaydı farklı tarihlerde farklı soruları cevaplar. [1] [3] [11]

V. Risk açıklaması, malvarlığı ayrılığı ve tazmin sorusu

TRU’nun 1 Eylül bilgi formu kur, piyasa, kâr payı oranı, karşı taraf ve likidite risklerini açıkça sayar. Bu tarihli form, Eylül 2026’daki portföyün bire bir fotoğrafı veya yeni iade koşullarının ödeme gücü denetimi değildir. Fonun katılım ilkelerine uygun araçlara yatırım yapması, bu araçların aynı anda ve aynı fiyattan nakde dönebileceğini garanti etmez. Portföyün kredi ve karşı taraf riski ile yatırımcının pay fiyatı riski ayrı ayrı değerlendirilmelidir. [3]

18 Eylül tarihli KAP bildirimi no. 1664958’in “İlgili Fonlar” alanında TRU da geçer; özet bilgi ve açıklama metni bildirimin Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in 9.8. maddesi gereğince yapıldığını belirtir. Bu kayıt, TRU’nun anılan kamuyu aydınlatma açıklamasının kapsamındaki fonlardan biri olduğunu gösterir; fonun satım talimatlarını ödeyemediğini, belirli bir kişinin emrinin gerçekleştiğini veya saklayıcının zarar üstlendiğini göstermez. Güncel fon bilgisi aranırken bildirimin türü ve kapsamı da okunmalıdır; yalnız “TRU” kodunun görünmesiyle iade sonucu çıkarılamaz. [7] [12]

Fon malvarlığının kurucu ve saklayıcı malvarlığından ayrı tutulması bir mülkiyet ve saklama kuralıdır. Fona ait varlıkların değerinin düşmesi ise başka bir sorudur. Bir pay değerinin düşmesi, sırf bu nedenle saklama görevinin ihlal edildiğini göstermez; doğru saklanan varlıklar da piyasa koşullarından etkilenebilir. Öte yandan kayıt uyuşmazlığı veya geciken ödeme, “serbest fon riskidir” denerek belgesiz geçiştirilemez. Önce pay adedi ve grubu, uygulanabilir fiyatlama, borcun oluşup oluşmadığı ve ödeme kaydı tespit edilir; ardından hangi kurumun hangi görevinden sorumlu olduğu sorulur. [6] [8]

Yatırımcı Tazmin Merkezi ve diğer olası talep yolları da her piyasa zararı için otomatik bir sigorta gibi anlatılamaz. Bir tazmin yolunun uygulanıp uygulanmadığı, faaliyet türüne, ilgili kurumun durumuna, koruma kapsamına ve usul koşullarına bağlıdır. TRU bilgi formunda “döviz” veya “katılım” ibaresinin bulunması tek başına tazmin hakkı, anapara koruması veya tahsil garantisi yaratmaz. Somut uyuşmazlıkta önce dayanak işlem ve sorumlu kurum belirlenmelidir. [3] [6] [13]

VI. Bir kayıt uyuşmazlığında hangi talep hangi belgeye dayanır?

Fon payı üzerinde hak iddia eden yatırımcı için ilk karşılaştırma, kendi dağıtıcı ekstresindeki pay adedi ve grubu ile merkezi kaydi saklama bilgisidir. Emir verildiyse emir numarası, başvuru, kabul, fona iletim, iptal veya kısmi gerçekleşme kayıtları istenir. Fiyat itirazında ilgili değerleme günü ve uygulanan birim pay fiyatı; ödeme itirazında fon hesabından çıkış, dağıtıcıya geçiş ve yatırımcının kullanılabilir nakit hareketi ayrı incelenir. Kurucunun KAP açıklaması genel kuralı ve tarihi gösterir; kişisel hesabın yerine geçmez. [1] [5] [8]

Yazılı başvuruda bütün ihtilafları tek bir “paramı ödeyin” cümlesine toplamak, hangi kaydın eksik olduğunu gizleyebilir. Pay sayısı mı farklı, yanlış pay grubu mu kullanıldı, geçiş eşiği mi yanlış uygulandı, fiyat doğru olup ödeme mi gecikti? Her ihtimal ayrı talep ve farklı belgeye dayanır. Kurucu, dağıtıcı ve portföy saklayıcısının görevleri arasındaki ayrım bu nedenle pratik önem taşır. Yazılı cevabın hangi işlem numarasına ve hangi tarihli duyuruya dayandığı gösterilirse sonraki hukuki değerlendirme denetlenebilir olur. Bu yöntem belirli bir kuruluşun hata yaptığını veya herhangi bir yatırımcının alacağını kanıtlamaz. [1] [8]

TRU’nun 2026/61 tasfiye listesinde bulunmaması, 17 Eylül’deki ayrı iade değişikliğinin yok sayılmasını gerektirmez. Aynı şekilde TRU’ya özgü bu değişiklik, listedeki 131 fonun tasfiye usulünü TRU’ya taşımaz. İki kamusal düzenin tarih ve kapsamı ayrı tutulmalıdır. Uyuşmazlık parasal talebe dönüştüğünde fiyatın henüz belirlenmemiş olması, belirlenmiş fakat ödeme günü gelmemiş olması ve vadesi gelmiş bedelin ödenmemiş olması farklı aşamalardır. Kişisel emir ile hesap kayıtları görülmeden belirli bir temerrüt, faiz başlangıcı veya ödeme günü ileri sürülemez. [1] [9] [10]

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

TRU’daki hakkın kapsamı fonun üç sıfatından tek başına çıkarılamaz. Katılım ilkesi portföy tercihlerini, serbest fon statüsü özel yatırım ve bilgilendirme esaslarını, döviz ibaresi ise pay grubu ve kur riskine ilişkin soruları gündeme getirir. Saklayıcı T. İş Bankası A.Ş. olarak izahnamede belirlenmiştir; bu, pay fiyatı veya ödeme garantisi değildir. 17 Eylül KAP düzeltmesiyle gelen aylık değerleme ve ödeme kuralının hangi emre uygulanacağı, pay grubu ve gerçek iletim kaydıyla belirlenir. 2026/61–62 tasfiye kuralları TRU’ya fon adı ve kapsam teyidi olmadan taşınamaz; 21 Eylül açıklaması yalnız A/8’deki azami süre değişikliğini açıklar. [1] [4] [9] [10] [14]