Türk Vatandaşlığı Başvuru Belgeleri: Apostil, Tercüme ve Tasdik

1. Tek bir vatandaşlık belgesi listesi neden doğru değildir?

Türk vatandaşlığı dosyasında doğru başlangıç noktası, internette dolaşan genel bir evrak listesi değil, başvurunun hukuki yoludur. Genel yolla kazanma, istisnai kazanma, evlenme, yeniden kazanma, evlat edinilme ve seçme hakkı aynı şartlara dayanmaz. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu bu yolları ayrı hükümler altında düzenler; Uygulama Yönetmeliği de her yol için farklı bir dosya kurar. Bu nedenle başka bir başvurucunun listesini kopyalamak, gerekli belgeyi dışarıda bırakabildiği gibi dosyaya ilgisiz kişisel veri eklenmesine de yol açabilir.

Belge çalışması üç soruyla başlamalıdır: Hangi vatandaşlık yolu seçiliyor, bu yolun maddi şartları nelerdir ve başvurucunun kimlik-aile yapısında hangi özel durumlar vardır? Örneğin genel yolda ikamet, giriş-çıkış, sağlık ve geçim belgeleri önem taşırken; evlenme yolunda Türk eşin kaydı, evliliğin devamı ve aile birliği incelemesi öne çıkar. Yatırım başvurusunda ise vatandaşlık dosyasından önce ilgili tespit kurumunun aradığı yatırım belgeleri ve uygunluk aşaması bulunur.

Dosyada sıkça görülen pasaport, doğum belgesi ve medeni hâl belgesi bile her başvuruda aynı işlevi görmez. Pasaport vatandaşlığı ve kimliği, doğum kaydı ad-soyad ile ana-baba bağını, medeni hâl belgesi ise başvuru tarihindeki aile durumunu göstermelidir. Belgenin adı kadar hangi olguyu ispatladığı, kim tarafından düzenlendiği ve diğer kayıtlarla uyumu önemlidir.

Bu yazı, başvuru makamının somut dosyada ek belge isteme yetkisini ortadan kaldıran kapalı bir liste sunmaz. Amaç, rota seçildikten sonra hangi belge grubunun niçin hazırlandığını; yabancı resmî belgenin apostil, tasdik ve tercüme zincirinin nasıl belirlendiğini açıklamaktır. Başvuru gününde güncel NVİ formu ile başvuru makamının talimatı yeniden kontrol edilmelidir.

2. Başvuru yoluna göre belge matrisi

Genel yolla vatandaşlıkta VAT-3 formu ile kimlik, doğum ve aile bağı, medeni hâl, sağlık, gelir veya meslek, giriş-çıkış, yeterli süreli ikamet, varsa kesinleşmiş mahkeme kararı ve hizmet bedeli kayıtları birlikte değerlendirilir. Yönetmeliğin 17. maddesi ile NVİ VAT-3 belge ve usul sayfası bu çerçeveyi gösterir. Beş yıllık ikamet dosyasına ait belgeler, yatırım ya da evlilik rotasının dosyasına otomatik olarak taşınamaz.

İstisnai kazanmanın ortak vatandaşlık dosyası VAT-4; pasaport, medeni hâl, doğum veya nüfus kaydı, aile bağları ve doğum tarihindeki eksikliğe ilişkin kayıtları içerir. NVİ VAT-4 açıklaması bu ortak seti yayımlar. Yatırımcı bakımından buna, yatırım türüne özgü tespit kurumunca düzenlenen uygunluk belgesi ve 6458 sayılı Kanun kapsamındaki ilgili ikamet aşaması eklenir. NVİ yatırımcı usul ve esasları uygunluk, ikamet ve vatandaşlık dosyasını ardışık aşamalar olarak düzenler. Tapu, banka, fon veya istihdam belgeleri her rotaya ait ortak vatandaşlık belgesi değildir; seçilen yatırımın yetkili kurumdaki tespit dosyasına göre belirlenir.

Evlenme yolunda VAT-6; Türk vatandaşı eşin sistemden alınan nüfus kaydı, yabancı eşin pasaport ve kimlik kaydı, Türkiye’de yerleşim varsa en son ikamet belgesi, varsa kesinleşmiş ceza kararı, doğum tarihindeki eksikliği gideren belge ve hizmet bedeli kaydı üzerinde kurulur. NVİ VAT-6 belgesi başvurunun yurt içinde valiliğe, yurt dışında dış temsilciliğe bizzat veya özel vekâletnameyle yapılabileceğini de belirtir. Bu rota, genel yolun gelir ve beş yıllık ikamet evrakının kopyası değildir.

Yeniden kazanma başvurusunda önce kişinin eski Türk vatandaşlığı kaydı ve hangi kanuni hükme dayanarak yeniden kazanma istediği belirlenir. NVİ VAT-5 açıklaması; kapalı nüfus kaydı, mevcut yabancı vatandaşlığı gösteren belge, medeni hâl ve aile değişiklikleri, kimlik değişiklikleri ile 5901 sayılı Kanun’un 14. maddesine dayanan dosyalarda üç yıllık ikamet ve giriş-çıkış kayıtlarını ayırır. Bu nedenle daha önce Türk vatandaşı olan bir kişinin dosyası ilk kez genel yoldan başvuran kişinin VAT-3 dosyasıyla aynı değildir.

Doğum, soy bağı, evlat edinilme ve seçme hakkı dosyalarında ise olayın meydana geldiği tarih, ana-baba vatandaşlığı, soybağı, evlat edinme kararı veya eski kapalı kayıt belirleyicidir. Çocuk bakımından velayet, diğer ebeveynin muvafakati veya hâkim kararı gerekebilir. Bu rotalarda başvuru sahibinin yaşı ve işlemin ana veya babaya bağlı yürüyüp yürümemesi ayrıca incelenir. Tek bir kontrol listesinin bu ayrımları göstermesi mümkün değildir.

Aşağıdaki tablo kapalı veya eksiksiz bir evrak listesi değil, rota seçimini kolaylaştıran örnek çekirdek matristir. NVİ’nin güncel rota listelerindeki biyometrik fotoğraf, hizmet bedeli makbuzu ve kişiye özgü ek belgeler dışlanmış değildir; bunlar başvuru yoluna ve güncel resmî talimata göre ayrıca eklenir.

3. Kimlik, doğum ve medeni hâl belgeleri nasıl okunmalıdır?

Kimlik belgelerinin görevi yalnız fotoğraf ve belge numarası göstermek değildir. Pasaport veya benzeri belge, başvuru sahibinin hangi devlet vatandaşı olduğunu; doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği, doğum yeri-tarihi ile ana ve baba bağlantısını; aile kaydı ise eş ve çocukların bağını ispatlamalıdır. Bir belgenin sadece mevcut olması, içeriğinin tescile elverişli olduğu anlamına gelmez. Ad, soyad, doğum tarihi, doğum yeri ve ebeveyn bilgileri diğer belgelerle karşılaştırılmalıdır.

Farklı alfabeler, iki soyadlı sistemler, patronimik adlar veya evlilikten sonra değişen soyadları aynı kişinin belgelerinde farklı yazımlara yol açabilir. Pasaporttaki Latin harfli yazım ile doğum belgesinin tercümesi arasında fark varsa tercüman bu farkı gizleyerek tek biçim üretmemelidir. Eski ve yeni yazımın aynı kişiye ait olduğunu gösteren ad değişikliği belgesi, evlenme kaydı, mahkeme kararı veya yetkili makam açıklaması gerekebilir. Aksi hâlde tasdik edilmiş belge dahi kimlik bağlantısındaki boşluğu kapatmaz.

Doğum kaydında ay veya gün bulunmaması ayrı bir hukuki sorundur. Yönetmeliğin genel, istisnai ve evlenme yollarına ilişkin hükümleri, kişinin ülkesinin yetkili makamından tamamlayıcı belge alınmasını; bunun mümkün olmaması hâlinde ilgili nüfus kuralına göre işlem yapılmasını kabul ettiğine dair beyanı düzenler. NVİ VAT-6 açıklaması evlenme yolundaki güncel uygulamayı somutlaştırır. Başvurucu, eksik tarihi tercüme sırasında tahmin ederek tamamlamamalıdır.

Medeni hâl belgesi başvuru günündeki durumu göstermeli; evli kişi için evlenme, boşanmış kişi için boşanma, dul kişi için önceki evlilik ve eşin ölüm kaydı dosyada birbirini tamamlamalıdır. Yabancı mahkeme kararının apostilli olması, o kararın Türkiye’de bütün sonuçlarıyla kendiliğinden tanındığı anlamına gelmez. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun yabancı ilamın tenfizini 50. maddede, kesin delil veya kesin hüküm etkisi için tanımayı 58. maddede düzenler. Yabancı boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararların nüfus kütüğüne tescilinde ise 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A’daki özel idari yol ve şartlar ayrıca değerlendirilir. Vatandaşlık dosyasındaki kişisel durum kaydı ile yabancı kararın Türk hukukundaki etkisi aynı işlem değildir.

Çocuk da başvuruya dâhil edilecekse yalnız çocuğun pasaportu yeterli olmayabilir. Doğum ve aile bağını gösteren kayıtlar, velayet durumu, diğer ebeveynin muvafakati ve bazı hâllerde hâkim kararı birlikte incelenir. Yönetmeliğin 68. maddesi, ana veya babaya bağlı işlem gören çocuk için muvafakatin noter ya da müracaat memuru huzurunda verilebileceğini; yabancı makam önünde düzenlenen muvafakatin ise yabancı resmî belge kurallarına göre işleme alınacağını belirtir.

4. Apostil nedir, neyi doğrular ve neyi doğrulamaz?

Apostil, yabancı resmî belgenin içeriğini doğru ilan eden bir karar değildir. 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi, bir taraf devlette düzenlenen ve başka bir taraf devlette sunulacak belirli resmî belgelerde diplomatik veya konsolosluk tasdiki yerine, belgenin çıktığı devletin yetkili makamınca verilen tek bir şerh öngörür. Şerh; imzanın gerçekliğini, imzalayanın sıfatını ve varsa mühür veya damganın kimliğini tasdik eder.

HCCH Apostil El Kitabı apostil makamının belgenin içeriğini veya maddi geçerliliğini doğrulamakla görevli olmadığını açıklar. Bu yüzden apostilli doğum belgesindeki yanlış doğum tarihi, çelişkili soyadı veya eksik ebeveyn bilgisi doğru hâle gelmez. Apostil, belgenin kaynağına ilişkin tasdik zincirini sadeleştirir; belgenin vatandaşlık şartını ispatlayıp ispatlamadığı yine başvuru makamınca değerlendirilir.

Sözleşme; mahkeme ve savcılık makamlarından çıkan belgeleri, idari belgeleri, noter senetlerini ve özel belgeler üzerindeki bazı resmî tasdikleri kapsar. Diplomatik veya konsolosluk görevlilerinin düzenlediği belgeler ile doğrudan ticaret veya gümrük işlemleriyle ilgili bazı idari belgeler kapsam dışındadır. Bir belgenin başlığında “resmî” yazması, onu otomatik biçimde Apostil Sözleşmesi kapsamına sokmaz.

Ülke kontrolü ezbere veya eski listeden yapılmamalıdır. HCCH güncel taraf devlet tablosu; katılım, ikili yürürlük, ülkesel genişletmeler, itirazlar ve yetkili makam bağlantılarını birlikte gösterir. Belgenin eski olması tek başına Apostil Sözleşmesi’ni dışlamaz: HCCH El Kitabı’nın 92. paragrafına göre Sözleşme yürürlüğe girmeden önce düzenlenmiş bir resmî belgeye de apostil verilebilir ve Sözleşme apostilin düzenlenmesi için belge tarihinden başlayan bir süre koymaz. Sunum/uygulama anında Sözleşme’nin iki devlet arasında yürürlükte olması, itiraz bulunmaması, apostilin yetkili makamca kendi belge ve bölge yetkisi içinde verilmesi ve dayanak belgenin kapsama girmesi esastır. El Kitabı’nın 97. paragrafı, varış devleti bakımından yürürlükten önce geçerli biçimde düzenlenen apostilin de yürürlük tarihinden sonra etki görmesi gerektiğini açıklar.

E-apostil, elektronik biçimde düzenlenmiş ve güvenli dijital sertifikaya bağlanmış resmî bir apostildir; taranmış mühür veya rastgele doğrulama kodu değildir. HCCH Apostille Section ile El Kitabı’nın 315-320 ve 330 ve devamındaki paragraflarına göre doğrulama, varsa düzenleyen yetkili makamın e-Register’ı üzerinden çevrim içi yapılabilir; e-Register yoksa veya ilgili tarih/kategori sistemde yer almıyorsa apostili veren yetkili makamdan sicil doğrulaması istenir. E-apostilde ayrıca yetkili makamın dijital sertifikası ve belgenin bütünlüğü resmî yöntemle kontrol edilebilir. HCCH Daimi Bürosu apostil düzenlemez veya bireysel apostili doğrulamaz.

5. Apostil yoksa konsolosluk ve dış temsilcilik tasdiki

Tasdik zincirine başlamadan önce, belgeyi tasdikten tamamen veya kısmen muaf tutan iki ya da çok taraflı bir anlaşma ve kabul edilen çok dilli standart form bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Böyle bir muafiyet yoksa ve Apostil Sözleşmesi uygulanmıyorsa klasik tasdik zinciri gündeme gelir. Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi bilgi notu, yabancı ülkeden alınan ve apostil edilmemiş belge için önce düzenleyen ülkedeki iç onay süreçlerinin ve o ülkenin dışişleri makamı tasdikinin tamamlanmasını anlatır. Bundan sonraki yol, belgenin bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğinde tasdik edilmesi veya belgenin düzenlendiği ülkenin Türkiye’deki temsilciliği üzerinden ilerlenmesi şeklinde kurulabilir.

Birinci yöntemde belgenin çıktığı devletteki tasdiklerden sonra Türkçe tercüme, Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğu nezdinde tasdik edilir ve belge Türkiye’de kullanılabilir. İkinci yöntemde belge, düzenleyen devletin Türkiye’deki temsilciliğinde tasdik edilir; temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığı, başka bir ildeyse valilik onayı gündeme gelir. Dışişleri bilgi notu bu iki yolu ayrı şemalarla gösterir. Somut ülke ve belge türü için temsilcilikten yazılı güncel bilgi almak güvenli yoldur.

Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59. maddesi, yabancı makamların resmî belgelerinin işleme alınmasında uluslararası anlaşma, apostil ve klasik tasdik ihtimallerini ayırır. Vatandaşlık Uygulama Yönetmeliği’nin 67. maddesi de yabancı resmî belgelere bu kuralların uygulanacağını belirtir. 9 Mayıs 2020 tarihli Resmî Gazete metni ve Vatandaşlık Uygulama Yönetmeliği birlikte okunmalıdır.

Apostil ile klasik tasdik birbirinin üstüne eklenen iki zorunlu işlem değildir. Apostil Sözleşmesi uygulanıyor ve geçerli apostil alınmışsa, aynı belge için Dışişleri Bakanlığı tasdiki aramak kural olarak apostilin işleviyle bağdaşmaz. Dışişleri Tasdik Birimi de apostilli belgenin kendi biriminde yeniden tasdik edilmediğini açıklar. Buna karşılık apostilin geçersiz makamdan alınması, belgeden ayrılması veya kapsama girmeyen belgeye iliştirilmesi başvuruyu yine sorunlu hâle getirebilir.

Bazı iki veya çok taraflı anlaşmalar, belirli kişi hâli belgelerinde apostili de kaldırabilir ya da çok dilli standart form öngörebilir. Böyle bir istisna, bütün belge türlerine genişletilemez. Anlaşmanın tarafları, belge türü, örnek formu ve yürürlük tarihi kontrol edilmeden “bu ülkeden gelen belge tasdiksiz kabul edilir” sonucu kurulamaz. En az işlem gerektiren geçerli yol, somut belge için tespit edilmelidir.

6. Türkçe tercüme ve noter onayı hangi sırayla yapılır?

Vatandaşlık Uygulama Yönetmeliği’nin 67. maddesi, başvuruda sunulan yabancı makamlardan alınmış diploma ve pasaport gibi belgelerin Türkçe tercümeli ve noter tasdikli olmasının yeterli olduğunu düzenler. NVİ’nin VAT-3, VAT-4 ve VAT-6 belgeleri de pasaport ile kimlik kayıtları bakımından noter tasdikli Türkçe tercümeye işaret eder. Ancak bu kolaylık, doğum veya medeni hâl kaydının gerekiyorsa apostil ya da tasdik zincirinden muaf olduğu biçiminde yorumlanmamalıdır.

Tercüme, belgenin tamamını kapsamalıdır. Ön ve arka yüzdeki mühürler, kenar notları, kayıt numaraları, apostil şerhi, tarih ve doğrulama bilgileri atlanmamalıdır. Okunamayan alan varsa tercüman bunu tahmin etmemeli; okunamadığını belirtmeli veya daha net nüsha istenmelidir. Belgedeki kısaltmaların açılması, kişi isimlerinin pasaportla uyumlu yazılması ve tarih formatının açık gösterilmesi dosyanın denetlenebilirliğini artırır.

Noter, tercümanın imzasını ve tercüme işlemini usulünce onaylar; yabancı belgedeki maddi olayların gerçekliğine karar vermez. Bu nedenle “noter tasdikli tercüme” ile “yabancı resmî belgenin usulüne göre tasdiki” aynı işlem değildir. Dosya kontrolü, kaynak belge + apostil/tasdik + eksiksiz Türkçe tercüme + noter onayı parçalarının birbirine fiziksel veya elektronik olarak doğru bağlanıp bağlanmadığını da kapsamalıdır.

Belge yurt dışında Türk dış temsilciliğine kayıtlı yeminli tercüman tarafından çevriliyorsa, temsilciliğin noterlik/tasdik uygulaması izlenebilir. Dışişleri Bakanlığı bilgi notu apostilsiz yabancı belge için yurt dışındaki Türkçe tercümenin dış temsilcilikçe tasdik edildiği yolu açıklar. Türkiye’de tercüme yapılacaksa ilgili noterin çalıştığı yeminli tercüman ve kabul ettiği belge formatı önceden sorulmalıdır.

Birden fazla dil içeren belgede hangi bölümlerin resmî kayıt olduğu ayrıca saptanmalıdır. Çok dilli belge, sırf Türkçe bir sütun içerdiği için her durumda tercümeden veya tasdikten muaf değildir. Uluslararası anlaşmanın kabul ettiği standart form olup olmadığı ve Türkçe bölümün bütün zorunlu alanları kapsayıp kapsamadığı incelenmelidir.

7. Vekâletname ve çocuk muvafakati

5901 sayılı Kanun’un 37. maddesi, vatandaşlığın kazanılması ve kaybına ilişkin başvurunun bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekâletnameyle yapılmasını öngörür. Genel bir dava ya da işlem vekâletnamesinin vatandaşlık iradesini açıklamak için yeterli olduğu varsayılmamalıdır. Vekâletname; başvurunun türünü, form ve evrak sunma, eksik belge tamamlama, tebligat veya belge teslim alma gibi verilen yetkileri açıkça göstermelidir.

NVİ VAT-6 usul belgesi başvurunun bizzat veya özel vekâletname ile yapılabileceğini, posta müracaatının kabul edilmediğini söyler. Vekil aracılığıyla dosya teslimi mümkün olsa bile mülakat, kimlik doğrulaması, biyometrik işlem veya müracaat makamının başvurucuyu görmesi gereken aşamalar için kişinin katılımı istenebilir. Özel vekâletname bütün şahsi işlemleri ortadan kaldıran bir belge değildir.

Vekâletname yabancı makam önünde düzenlenmişse kendisi de yabancı resmî belge olarak apostil veya klasik tasdik ve Türkçe tercüme zincirine tabi olabilir. Belgenin düzenlendiği ülkede noter belgesinin doğrudan apostillenip apostillenmediği ya da önce ara makam tasdiki gerekip gerekmediği, HCCH’nin ülke yetkili makam kayıtlarından kontrol edilmelidir.

Çocuk için diğer ebeveynin muvafakati, vekâletnameden farklı bir irade açıklamasıdır. Yönetmeliğin 68. maddesi, muvafakatin noter veya müracaat memuru huzurunda verilmesini düzenler; yabancı yetkili makam huzurunda verilen muvafakat ise yabancı resmî belge usulüne göre işleme alınır. Velayet kararı, muvafakat ve çocuğun soybağı kayıtları birbirinin yerine geçmez; aile durumuna göre birlikte değerlendirilir.

8. Belge tarihi, güncellik ve isim uyumu

Vatandaşlık mevzuatı bütün yabancı belgeler için tek bir evrensel “altı ay geçerlilik” kuralı koymaz. Bazı rota belgeleri veya yerel uygulama listeleri fotoğraf, medeni hâl, aile kaydı, sağlık raporu ya da ikamet belgesi için güncellik arayabilir. Pasaport gibi kendi geçerlilik tarihi bulunan belgelerle, olayın kalıcı kaydı olan doğum belgesi aynı ölçütle değerlendirilmemelidir. HCCH El Kitabı’nın 92 ve 97. paragrafları uyarınca resmî belgenin veya apostilin eski tarihli olması da sırf tarih nedeniyle ret sebebi değildir; apostil bakımından sunum anındaki ikili yürürlük, itiraz, yetkili makam ve belge kapsamı, içerik bakımından ise başvuru rotasının güncellik ihtiyacı ayrı ayrı incelenir. Eski bir internet listesindeki süre güncel kural sayılmamalıdır.

Başvuru randevusundan önce her belge için dört tarih ayrı yazılmalıdır: düzenlenme tarihi, varsa olay tarihi, apostil/tasdik tarihi ve tercüme-noter tarihi. Medeni hâl veya aile yapısı bu tarihlerden sonra değişmişse eski belge teknik olarak doğrulanabilir olsa bile güncel durumu göstermeyebilir. Yeni evlilik, boşanma, doğum, ölüm, pasaport veya ad değişikliği dosyaya yansıtılmalıdır.

İsim uyumu kontrolü karakter karakter yapılmalıdır. Pasaport, doğum kaydı, medeni hâl belgesi, ikamet kaydı, vekâletname ve VAT formundaki ad dizilişi karşılaştırılmalı; farklılık varsa hukuki sebebi belgelenmelidir. “Aynı okunuyor” yaklaşımı özellikle Kiril, Arap, Fars veya Çin yazılarından Latin alfabesine dönüşümde yeterli değildir. Tercümede tercih edilen yazım pasaporttan ayrılıyorsa her iki biçim görünür tutulmalıdır.

Doğum yeri ve ülke adları da tarihsel değişiklikler nedeniyle farklı görünebilir. Eski devlet adı, bugünkü ülke adı, şehir adının farklı transliterasyonu veya idari sınır değişikliği otomatik sahtecilik göstergesi değildir; ancak açıklamasız bırakılmamalıdır. Belgenin düzenleyen makamı ve kayıt numarası, gerektiğinde doğrulama yazısıyla desteklenebilir.

Belgenin fotokopisi ile aslı, apostil eki ve tercüme sayfaları ayrılmamalı; sayfa sayısı teslim listesinde gösterilmelidir. Elektronik doğrulama kodlarının ekran görüntüsü yerine makamın kabul ettiği asıl elektronik dosya veya doğrulanabilir çıktı kullanılmalıdır. Başvuru makamınca görülen asıl ve dosyada kalan örnek arasındaki ilişki teslim sırasında kayda alınmalıdır.

9. Kişisel veri minimizasyonu ve güvenli belge hazırlığı

Vatandaşlık dosyaları pasaport, adres, aile, sağlık, ceza ve mali kayıtlar gibi yoğun kişisel veri içerir. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun temel ilkeler açıklaması, verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla; amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmesini vurgular. “Belki sonra gerekir” düşüncesiyle bütün aile arşivinin, eski pasaportların veya ilgisiz banka hareketlerinin toplanması doğru dosya yönetimi değildir.

Her belge için bir amaç sütunu tutulmalıdır: hangi kanuni şartı veya aile bağını ispatlıyor, hangi makam istedi ve güncel nüsha mı? Cevabı olmayan belge dosyaya eklenmeden önce gerekliliği sorgulanmalıdır. Başvuru makamına sunulacak tam nüsha ile ilk hukuki değerlendirmede kullanılan sınırlı nüsha birbirinden ayrılabilir; fakat resmî başvuruda belgenin bütünlüğünü bozan karartma yapılmadan önce makamın kabulü teyit edilmelidir.

İlk iletişimde pasaport, adli sicil, sağlık raporu, banka dekontu veya çocuk belgesi istenmemelidir. Ön değerlendirme, başvuru yolu, uyruk, yerleşim ülkesi, aile durumu ve mevcut belge türleri gibi asgari bilgilerle başlayabilir. Belge aktarımı gerekirse erişim yetkisi sınırlı, süreli ve kayıtlı bir kanal kullanılmalı; herkese açık bağlantı veya mesajlaşma grubuna yükleme yapılmamalıdır.

Çevirmen, noter, dış temsilcilik ve danışman arasında dolaşan kopyaların sayısı azaltılmalıdır. Dosya adlarında gereksiz kimlik numarası kullanılmaması, gönderimin alıcı doğrulanarak yapılması ve işlem sona erdiğinde saklama süresinin gözden geçirilmesi önemlidir. Sağlık ve ceza kayıtları özel nitelikli veri içerebileceğinden bunların erişimi ayrıca sınırlandırılmalıdır.

10. Başvuru öncesi dosya kontrolü

İlk kontrol, rota doğrulamasıdır. VAT formu, kanun ve yönetmelikteki başvuru yolu, müracaat makamı ve kişiye özgü şartlar aynı satırda gösterilmelidir. Yatırımcıysa uygunluk belgesini düzenleyecek kurum; evlilikse evlilik tarihi ve yerleşim ülkesi; genel yolsa ikamet ve giriş-çıkış dönemi; yeniden kazanmaysa eski kayıt ve uygulanacak kanun maddesi belirlenmelidir.

İkinci kontrol, yabancı belge zinciridir. Her belge için düzenleyen ülke, belge türü, anlaşma muafiyeti, Apostil Sözleşmesi’nin iki ülke arasında uygulanması, yetkili apostil makamı veya klasik tasdik sırası yazılmalıdır. Apostil üzerindeki ad, sıfat, mühür, numara ve doğrulama kayıtları belgeyle karşılaştırılmalıdır. Apostil yalnızca kaynağı tasdik ettiği için içerik kontrolü ayrıca yapılmalıdır.

Üçüncü kontrol, tercüme ve kimlik eşleştirmesidir. Tercüme belgenin bütün yüzlerini ve apostili kapsamalı; noter veya dış temsilcilik onayı doğru tercümana bağlanmalıdır. Ad-soyad, doğum tarihi, doğum yeri, ebeveynler, medeni hâl ve çocuk bilgileri VAT formu ile satır satır karşılaştırılmalıdır. Fark varsa açıklayıcı resmî belge eklenmelidir.

Dördüncü kontrol, güncellik ve teslim kaydıdır. Randevu tarihinde süresi dolacak pasaport, ikamet, sağlık veya medeni hâl belgesi yeniden değerlendirilmelidir. Teslim edilen asıl ve örnekler, sayfa sayıları, ek belge talebi ve teslim tarihleri bir dizi pusulasında izlenmelidir. Sonradan meydana gelen adres, pasaport veya medeni hâl değişikliği başvuru makamına uygun biçimde bildirilmelidir.

Başvuru yolunuzun, yabancı belgelerinizin tasdik zincirinin veya kimlik kayıtlarındaki uyumsuzluğun hukuki değerlendirilmesi için mevcut iletişim kanalından ulaşabilirsiniz. İlk iletişimde pasaport, sağlık raporu, adli sicil, banka veya aile belgesi göndermeyin.

11. Sık sorulan sorular

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

• T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — Genel Olarak Türk Vatandaşlığının Kazanılması — VAT-3
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — İstisnai Olarak Türk Vatandaşlığının Kazanılması — VAT-4
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması — VAT-6
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — Yeniden Türk Vatandaşlığının Kazanılması — VAT-5
• T.C. Resmî Gazete — Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği, Karar No. 2505
• Hague Conference on Private International Law (HCCH) — 1961 Apostille Convention — Status Table
• Hague Conference on Private International Law (HCCH) — 1961 Apostille Convention — Full Text and Apostille Handbook
• T.C. Dışişleri Bakanlığı — Tasdik Birimi Bilgilendirme
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — Yabancı Yatırımcıların İstisnai Vatandaşlığına İlişkin Usul ve Esaslar
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu — Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Temel İlkeler
• Hague Conference on Private International Law (HCCH) — Apostille Handbook
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu
• Hague Conference on Private International Law (HCCH) — Apostille Section — e-APP and verification